ارتباط با ما : info@behrazm.ir

(زمان خواندن: 4 - 8 دقیقه)

جيره غذايي نظاميان

 

علي وحدت –كارشناس بهداشت

مقدمه

اسلام در ارتباط با مسائل بهداشتي و الگوي صحيح تغذيه اي در حدود 14 قرن پيش احكام و دستوراتي را بيان فرموده است كه پس از گذشت قرن ها هنوز پيشرفته تر از تحقيقات علمي دنيا بوده و روز به روز نكات بيشتري از رموز نهفته آن آشكار مي گردد، به طوري كه آگاهي و عمل كردن به آن ها در مورد تغذيه ، ضامن سلامتي جسم و روح انسان است . از ديدگاه دين مبين اسلام تغذيه يكي از مهمترين نيازهاي واقعي انسان بوده و نبايد هرگز براي تقويت روح ، جسم را فراموش كرد. اسلام بر اين باور است كه تغذيه سالم علاوه بر اين كه باعث رشد جسماني شده ، به سلامتي و تندرستي و طول عمر كمك مي كند ، با تاثير بر اعصاب و روان و خلق و خوي انسان رشد فكري و آثار مطلوب رواني ، اخلاقي را نيز موجب مي گردد . تعداد بسيار زيادآيه ، روايت و سيره در مورد غذا و تغذيه و آداب آن ، توجه خاص اسلام در مورد تغذيه و نقش آن در سلامت فرد را نشان مي دهد .

 

تركيبات مغذي ( بيو مولكول ها ) شامل :

 

الف ) كربوهيدرات ها:

كربوهيد رات ها تركيبات قندي هستند و نقش اصلي آن ها توليد انرژي در بدن است كربوهيدرات بهترين منبع انرژي براي بدن به خصوص سلول هاي مغز مي باشد .حدود 50 تا 60 درصد انرژي مورد نياز بدن از آن ها تامين مي گردد . مصرف بيش از حد روزانه ي آن باعث چاقي مي گردد. . در طي متابوليسم كربو هيدرات ها در بدن ، آب توليد مي شود و بدين ترتيب نياز بدن به آب را كاهش مي دهند. استفاده ي بيش از حد آن ها از دلايل اصلي ابتلا به بيماري هاي ديابت مليتوس و بيماري هاي قلبي و عروقي است

ب ) پروتئين ها:

پروتئين ها در رشد و تكامل اعضاي بدن ، ساخت سلول ها و بافت هاي جديد ، نگهداري بافت هاي قبلي و انجام واكنش هاي حياتي بدن نقش اساسي دارند. 10 تا 15 درصد از انرژي مورد نياز بدن از آن تامين مي گردد. مصرف زياد پروتئين نياز آب بدن را افزايش مي دهد زيرا جهت كاتابوليسم پروتئين و دفع مواد زائد حاصل از آن آب مصرف مي شود .

ج) چربي ها :

چربي ها انرژي بيشتري نسبت به كربوهيدرات ها توليد مي كنند . حدود 25 تا 30 درصد انرژي مورد نياز بدن از آن تامين مي گردد. مصرف چربي به علت توليد آب در طي متابوليسم ناشي از آن ، نياز بدن به آب را كاهش مي دهد . مصرف بيش از حد آن باعث چاقي و ابتلا به بيماري هايي چون ديابت مليتوس و بيماري هاي قلبي و عروقي مي گردد.همچنين توصيه     مي شود كه كلسترول رژيم غذايي كمتر از 200 تا 300 گرم در روز باشد.

د) ويتامين ها :

ويتامين ها مواد ميكرونوترينت ( (micronutrientهستند كه بدن به مقادير بسيار كمي از آن ها نياز دارد . ولي همان قدر هم در واكنش هاي شيميايي بدن نقش مهمي را ايفا مي كنند و كمبود آن ها باعث اختلال عملكرد طبيعي بدن و ابتلا به بيماري هاي مختلف مي شود . املاح و مواد معدني نيز اعمال مهمي را در بافت هاي بدن انجام مي دهند .برخي واكنش هاي شيميايي ، شركت در ساخت بافت هاي بدن و نيز كنترل انقباض عضلات از اين جمله اند .

ه) آب

آب حدود 60 درصد از وزن افراد بالغ را تشكيل مي دهد به طوري كه تمام واكنش هاي بدن در محيط آبي انجام گرفته و اتلاف 20 درصد از حجم آب بدن باعث مرگ حتمي مي گردد. بدون آب بزرگسالان تنها در حد 10 روز مي توانند زنده بمانند . عوامل مختلفي در ميزان نياز به آب تاثير مي گذارند مثلا همان طور كه گفته شد مصرف كربوهيدرات و چربي نياز بدن به آب را كاهش مي دهند . همچنين در درجه حرارت بالاي محيط نياز به آب افزايش مي يابد . نياز روزانه به انرژي در هر فرد به عوامل مختلفي ( از جمله سن ، قد ، وزن ، ميزان فعاليت ، ميزان حرارت محيط و...) بستگي دارد . براي مثال نياز به كالري و انرژي با درجه حرارت محيط نسبت عكس دارد و در هواي سرد نياز به انرژي افزايش و در هواي گرم كاهش مي بايد.

 

نقش پررنگ تغذيه مناسب در نظاميان

تغذيه نقش بسزايي در سلامت جسم ، ورزيدگي بدن ، شادابي روح و تحمل شرايط سخت و استقامتي داشته و همين طور در كنترل وزن ، كاهش خستگي و افزايش قدرت حافظه نقش دارد .توجه به جيره غذايي نظاميان با توجه به شرايط كاري آنها اهميت خاصي دارد. اين جيره هاي غذايي از طيف گسترده اي برخوردار است . نيروهاي نظامي در قالب نيروهاي زميني ، هوايي ، دريايي ، چريكي و برون مرزي از جيره هاي غذايي متنوعي بايد برخوردار باشند . عوامل مختلفي كه در جيره هاي غذايي نظاميان موثر است شامل شرايط نظامي ، اقتصادي ، سياسي و اكولوژيك مي باشد .

 

عوامل موثر در تهيه جيره غذايي نظاميان :

1-ميزان فعاليت فرد نظامي

2-كفايت تغذيه يا ميزان كالري مورد نياز

3-وزن جيره بندي مناسب

5- كيفيت يا مقبوليت غذا

6-تركيب مناسب مواد

 

عوامل موثر در كاهش بازدهي نيرو هاي نظامي عبارتند از :

1-فقدان يا كاهش آب بدن ( كه منجر به خستگي زودرس مي گردد) 

2-كاهش كالري دريافتي 

3-كمبود نمك

4-كمبود مواد معدني و ويتامين ها

 

عوامل موثر بر نيازهاي تغذيه اي نظاميان مثل ساير افراد است . طبق تحقيقات به عمل آمده در حال حاضر در بيشتر كشور هاي در حال توسعه فقط دو نوع جيره غذايي براي نظاميان طراحي شده است ( جنگي و اضطراري ) ولي به تناسب شرايط حاكم بر نيرو هاي نظامي ، جيره هاي غذايي گوناگوني طراحي شده كه شامل: جيره پادگاني ، جيره جنگي و عملياتي و جيره آموزشي مي باشد . هر كدام از آن ها بسته به وضعيت خاص هوايي دمايي و از لحاظ حجم ، كالري ، تركيبات ماكرومولكول و ميكرونوترينت متفاوت بوده و به منظور به كارگيري در موقعيت هاي خاص بهترين نوع تركيب را مشخص نموده است . برنامه غذايي نيروهاي نظامي در حال حاضر با بخشنامه هاي رئيس شوراي عالي سلامت نزسا بومي شده است كه اين برنامه غذايي توسط گروهي از متخصصين، مسئولين ( بهداري ، آماد ، بازرسي و تغذيه) در هر منطقه به فراخور ذائقه ي غذايي و فرهنگ بومي آن منطقه تدوين مي شود . برنامه غذايي نيروهاي نظامي در كشور به دو برنامه ريزي كلي عادي و عملياتي رزمي تقسيم مي شود . تفاوت اين دو برنامه در مقدار كلي كالري روزانه و با مقادير اوليه ي مواد مي باشد.

 

در مقايسه جيره هاي غذايي نيروهاي نظامي ن و ارتش متجاوز آمريكا مستقر در افغانستان در مي يابيم :

 

1- كل كالري در هر دو جيره غذايي عملياتي حدودا يكسان مي باشد .

2- ميزان چربي در جيره ي آمريكا بيشتر از ايران است اما جيره ي آمريكا كلسترول كمتري دارد.

3- ميزان كربوهيدرات در جيره غذايي ايران زياد تر مي باشد كه خاصيت چاق كنندگي و عوارض قلبي و عروقي دارد اما در رژيم غذايي آمريكايي ميزان كربوهيدرات كمتر است.

4- در جيره ي آمريكا از عصاره ي سير استفاده شده است كه منبعي براي ويتامين هايC،Eمي باشد و مزاياي افزايش سطح ايمني بدن را داراست ( ويتامين هايC) در تشكيل كلاژن ، سنتز انتقال دهنده هاي عصبي و دفاع آنتي اكسيداني داراي نقش مهمي است ؛ ويتامينEنيز نقش محافظت از بافت هاي بدن و عملكرد آنتي اكسيداني آن است. سير منبع سولفور و از سبزي هاي ضد عفوني كننده است و با مصرف روزانه آن مقداري تركيبات سولفوري دريافت مي گردد كه مانع ابتلا فرد به عفونت خواهد شد . در ضمن بررسي ها نشان داده است كه مصرف مقداري از پودر سير در طول هفته احتمال بروز بيماري هاي قلبي را به حدافل ممكن مي رساند. همچنين خاصيت ضد باكتر يايي سير باعث مي شود تا احتمال آلودگي معده به باكتري هليكوباكترپيلوري به حدافل ممكن برسد. اين باكتري از عوامل ايجاد كننده سرطان معده است و سير از اين طريق باعث كاهش خطر بروز سرطان معده مي گردد.

5-   ميزان كافئين در جيره آمريكا بيشتر از ايران است . كافئين ماده خوراكي و موجود در چاي ، قهوه و شكلات است كه به گروه شيميايي گزانتين ها تعلق دارد . اين ماده با آدنوزين ( ماده اي كه در مغز نقش ناقل پيام هاي سيناپسي دارد و در چندين محل نقش بازي مي كند ) تشابه ساختماني داشته و عملكرد مشابهي را اجرا مي نمايد . اين ماده در دوزهاي متفاوت عملكرد متفاوتي دارد به نحوي كه در دوز پايين سبب افزايش تمركز، ايجاد انرژي و هوشياري و در دوزهاي بالا سبب اضطراب ، بي قراري ، بي خوابي ، تندي ضربان قلب مي گردد. كافئين در دوزهاي بسيار بالا كشنده است .اين ماده در اندام هاي ديگر نيز تاثير بسزايي دارد ، از جمله افزايش ضربان قلب ، تنگي عروق خوني ، تسهيل وضعيت تنفسي و عبور هوا در مجاري تنفسي ، انقباض عضلاني .مصرف كافئين به مقدار قابل توجهي عملكرد مغز را بهبود مي بخشد و كافئين را به عنوان افزايش دهنده سطح هوشياري و اصلاح كننده ي واكنش هاي مطلوب مغزي و در نهايت كاهنده خستگي معرفي نموده است .

6-   در جيره آمريكا كيسه مخصوص گرم كردن غذا وجود دارد كه در جيره ايران از كيفيت پاييني برخوردار مي باشد.

 

منابع :

1-   اصفهاني محمد مهدي ، آيين تندرستي ، چاپ دوم ، انتشارات رامين 1386

2-   توكلي حميد رضا ، بررسي تاثير آموزش و فرهنگ سازي تغذيه بر اصلاح الگوي مصرف غذا ، طرح تحقيقاتي دانشگاه علوم پزشكي بقيه الله (عج) 1387

3-صديقي گيتي ، اميني پور آزاده ، اصول علم تغذيه ، چاپ ششم، انتشارات شركت سهامي 1385


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک