(زمان خواندن: 4 - 7 دقیقه)

برخلاف تصور بسياري از افراد ، کودکان، با عکس العمل هاي ناپخته، عدم توانايي در تشخيص و پرهيز از خطر و توانايي کم در ايجاد هماهنگي در حرکات، بسيار بيشتر از بزرگسالان در معرض آسيب هاي ورزشي هستند. سالانه تعداد افراد بسياري دچار صدمات ورزشي مي شوند که نيمي از آنها با انجام معالجات خانگي و يا بدون رسيدگي خاص بهبود يافته و نيم ديگر به رسيدگي پزشکي نياز پيدا مي کنند. بر اساس محاسبات آماري در هر 1000 نفر، 26 نفر به آسيب هاي ورزشي دچار مي شوند و بالاترين ميزان اين صدمات متوجه کودکان   5   تا   14   سال است. در اين آمار ها بيشترين تعداد مصدومين را پسران 12 تا 17 ساله تشکيل مي دهند، که ميزان اين آسيب ها از نظر تعداد نفرات صدمه ديده، در ورزش هاي جمعي که امکان برخورد در آنها زياد است و از نظر وخامت، در ورزش هاي انفرادي بيشتر است.

 

انواع آسيب هاي ورزشي

 
- کوفتگي و ضرب ديدگي بافت نرم : حدود   95   درصد آسيب ها را کوفتگي و ضرب ديدگي بافت نرم تشکيل مي دهد. کبودي رايج ترين اثر اين ضرب ديدگي هاست و دليل بروز آن زخم هاي زير پوست يا آسيب ديدگي مويرگ هاي سطحي و جمع شدن خون در زير پوست است. 
- رگ به رگ شدن: يک سوم تمام صدمات ورزشي را اصطلاحا رگ به رگ شدن مي گويند. اين آسيب در واقع پيچيدن يا پارگي قسمتي از رباط است. رباط رشته محکمي است که پيوند دهنده استخوان ها به يکديگر بوده و مفاصل را محکم در جاي خود نگه مي دارد. 


- ضرب ديدگي يا پيچ خوردگي:

 ضرب ديدگي يا پيچ خوردگي از انواع ديگر آسيب هاي شايع در ورزش است. اين حالت پيچيدگي و کشش ماهيچه يا تاندون است که گاهي به پارگي آنها مي انجامد. تاندون ها بافت هاي محکمي هستند که پيوند دهنده ماهيچه ها به استخوان ها هستند. التهاب تاندون و يا التهاب يکي از محفظه هاي کوچک پر از مايعي که موجب حرکت روان تاندون بر روي استخوان مي شوند در اثر تکرار بيش از حد حرکاتي که موجب وارد شدن فشار بر مفاصل مي شوند به وجود مي آيد. 


- آسيب هاي استخواني:

 شکستگي استخوان 5 تا 6 درصد کل آسيب هاي ورزشي را تشکيل ميدهد. استخوان هاي بازو و پا بيش از همه در معرض شکستگي قرار دارند. شکستگي ستون فقرات يا جمجمه در حين حرکات ورزشي بسيار نادر است. استخوان هاي پا از ران تا کف آن بسيار مستعد شکستگي در اثر فشار هستند و زماني رخ مي دهند که ماهيچه ها دچار پيچيدگي شده يا در اثر انقباض بيش از حد موجب خم شدن و شکستن استخوان مي شوند. اين نوع شکستگي بخصوص در ميان رقصندگان باله، دوندگان استقامت و افرادي که استخوان هاي باريک دارند شايع است. شکستگي ساق پا با دردناک شدن و تورم جلو، داخل و پشت ساق پا همراه است که در هنگام حرکت بسيار دردناک شده و درد آن مدام شدت پيدا مي کند. اين آسيب در اثر حرکات پر فشار يا کوبيدن هاي مداوم پا بر روي زمين در ورزش هايي چون ايروبيک، دو استقامت، بسکتبال و واليبال عارض مي شود. 


- آسيب هاي مغزي

 آسيب هاي مغزي، دليل اصلي صدمات منجر به مرگ در حرکات ورزشي است. ضربه مغزي ممکن است حتي با ضربه اي مختصر به سر ايجاد شود و به بيهوشي يا از دست دادن تعادل، هماهنگي حرکات، قوه ادراک، شنوايي، حافظه و بينايي منجر شود.


عوامل اصلي آسيب عبارتند از:

لوازم ورزشي که اشتباه به کار برده شده اند، سقوط، برخورد شديد دو بازيکن که بر اثر سرعت زياد (مثلا در هاکي روي يخ) يا خشونت ذاتي ورزش (مانند راگبي) ايجاد مي شود و آسيب ديدگي سطحي يا پارگي بخش هايي از بدن که به طور مداوم تحت فشار يا کشيدگي قرار گرفته اند.


علائم آسيب ها عبارتند از:

لقي يا از جا درآمدن يک مفصل، تورم و ضعف. 


بررسي آسيب شناسي

علائمي که به طور مداوم موجب تشديد يا کاهش توانايي ورزشکار در بازي شده و گاهي هم دردناک نبوده و فقط با خستگي غير معمول همراه هستند، بايد توسط جراح ارتوپد مورد معاينه قرار گيرد. تشخيص به موقع از تبديل شدن مشکلات کوچک به صدمات جدي و مشکلات طولاني جلوگيري مي کند. يک جراح ارتوپد اشخاصي را مورد نظر قرار مي دهد که: 


1 ) از شرکت در ورزش به دليل درد ناشي از آسيب شديد منع شده اند. 
2 ) قابليت ورزشي آنها به دليل مشکلات مزمن ناشي از يک آسيب ورزشي کم شده است. 
3 ) کساني که آسيب ورزشي در آنها موجب از شکل افتادگي بازو يا پا شده است. 


او با معاينه موضعي، پرسيدن سوال هايي در رابطه با چگونگي آسيب ديدگي و نوع علائمي که بيمار داشته است و همچنين با گرفتن عکس هايي با اشعه ايکس، استخوان ها و بافت نرم آسيب ديده را بررسي مي کند. اشخاصي که دچار ضربه مغزي شده اند بايد فورا مورد معاينه قرار گيرند و تا زمان دريافت نتيجه نرمال تحت نظر باشند و تا اين زمان هر 5 دقيقه يک بار مورد معاينه قرار بگيرند. معاينات اصلي در هر 5 دقيقه عبارتند از اندازه گيري هشياري، تمرکز و حافظه کوتاه مدت فرد مصدوم. علائم ديگر تشخيص صدمه مغزي عبارتند از: گيجي، سردرد، تهوع و مشکل بينايي. 


شيوه هاي درمان آسيب ديدگي  
درمان صدمات مختصر بافت نرم: درمان صدمات مختصر بافت نرم معمولا شامل محکم بستن محل آسيب ديده با نوار کشي، کمپرس يخ و استراحت است. داروهاي ضد التهاب خوراکي يا تزريقي براي تورم کيسه هاي مفصلي تجويز مي شوند. 


درمان تاندون هاي آسيب ديده: براي تاندون هاي آسيب ديده داروهاي ضد التهاب همراه با ورزش مخصوص تجويز مي شود. اگر تاندوني دچار پارگي شده باشد، براي درمان آن به عمل جراحي نياز است. 
درمان پيچيدگي ها يا ضرب ديدگي ها: جراحي هاي ارتوپدي براي پيچيدگي ها يا ضرب ديدگي هاي جدي توصيه مي شوند. درمان اين صدمات نه تنها شامل برطرف کردن درد و التهاب که شامل برگرداندن ورزشکار به حالت و توانايي هاي اوليه او است. معمولا به ورزشکاران آسيب ديده توصيه مي شود که تا بهبود کامل، فعاليت هاي خود را محدود نمايند. پزشک آنها شايد تمرين هاي خاصي را براي ورزشکاري که دچار آسيب هاي متعدد شده است تجويز نمايد اما صدمات جدي، ورزشکار را براي مدتي از انجام عمليات ورزشي محروم خواهد کرد. 


پيشگيري از آسيب ها
کودکاني که مي خواهند در يک فعاليت ورزشي سازمان يافته شرکت کنند بايد ابتدا توسط متخصص معاينه شوند و درباره نوع ورزشي که مي خواهند انجام دهند با پزشک خود مشورت نمايند. پزشک متخصص بايد، 
- هرگونه آسيب قبلي را با دقت معاينه کرده و اهميت آن را در ورزش مورد نظر قرار دهند. 
- درصورت لزوم براي جلوگيري از رشد يا عدم رشد نامطلوب عضلات و استخوان هاي کودک تمرين هاي اضافه تجويز کند. 
- به سيستم استخوان بندي و دستگاه گردش خون کودک توجه کند و قابليت بدني او را تاييد يا رد کند. 
همانطور که مي بينيد اگر پزشک بداند که ورزش مورد نظر شما چيست مي تواند بگويد که کدام بخش بدن بيشتر در معرض فشار خواهد بود و براي جلوگيري از آسيب هاي احتمالي توصيه هايي بکند. 


چند برنامه ديگر براي جلوگيري از آسيب هاي ورزشي عبارتند از: 
- حفظ فرم صحيح و سلامت بدن 
- اطلاع و اطاعت از قوانيني که موجب تنظيم حرکات مي شود 
- استراحت در هنگام خستگي، بيماري يا درد 
- عدم استفاده از نيرو بخش هاي مصنوعي. اين مواد ممکن است توانايي شما را در لحظه افزايش دهند اما در دراز مدت با خطر مرگ همراه هستند 
- مراقبت و استفاده صحيح از لوازم ورزشي 
- پوشيدن البسه مناسب و به کار بردن لوازم محافظ (مانند زانوبند و کلاه ايمني)

 

منبع : کتاب بهداشت و ورزش (انتشارات بامداد کتاب)


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک