بیماری کرون

تعريف

 

بیماری کرون یک بیماری التهابی روده می باشد که منجر به بروز ناراحتی هایی از قبیل درد شکم و اسهال و سوء تغذیه در فرد می شود. در موارد بسیار شدید، التهاب ناشی از بیماری کرون می تواند به قسمت های دیگر دستگاه گوارش فرد گسترش یابد. در بيماري كرون همه لوله گوارش از دهان تا مقعد گرفتار مي‌شود، ولی بيشتر قسمت انتهايی روده باريك يا ايلئوم و  قسمت ابتدايی روده بزرگ يا سكوم گرفتار می‌شودبنابر اين  شایع‌ترین ناحیه درگیر ایلئوسکال است. بین ضایعات معمولاً نواحی سالم وجود دارد. بیماری می‌تواند تمام لایه‌های روده را درگیر سازد و حتی موجب فیبروز شود.بيماری كرون می‌‌تواند لايه‌های عمقی جدار لوله گوارش را گرفتار کرده و زخم‌های بسيار عميق با دهانه بسيار كوچك به نام گرانولوما ايجاد كند.

 

علل بیماری کرون

علت دقیق این بیماری نامعلوم است .این امکان وجود دارد که باکتری یا ویروس ها این بیماری را آغاز کنند. وقتی که سیستم ایمنی فرد سعی می کند تا با میکروب ها مقابله کند، پاسخ های ایمنی غیرطبیعی سبب می شود تا سیستم ایمنی به سلول های خودی در دستگاه گوارش حمله کند.برخی افراد هم زمانی به این بیماری مبتلا  می شوند که سیستم ایمنی بدن آن ها پاسخ غیرطبیعی به باکتری های طبیعی موجود در روده بزرگ نشان می دهد.اطلاعات موجود درباره اين بيماري نشان دهنده آن است که بيماري در بين اقوام و گروه‌هاي خاص بيشتر از گروه‌هاي ديگر ديده مي‌شود و اين دلالت بر آن دارد که عوامل ژنتيک در بروز بيماري مي‌تواند نقش داشته باشد.

 

عوامل زمينه ساز

- سن : بیماری کرون در هر سنی می تواند بروز کند، اما بیشتر در افراد کمتر از 30 سال شایع است.

- سابقه خانوادگی و وراثت : افرادی که اقوام درجه یک آن ها به این بیماری مبتلاهستند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. اگرچه خیلی از افراد مبتلا به کرون هم هیچ گونه سابقه خانوادگی ابتلا به کرون نداشته اند .

- محل زندگی : افراد شهر نشين  شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند. عوامل محیطی ، رژیم غذایی پرچرب و غذاهای آماده از عوامل مهم ابتلا به بیماری کرون هستند.

امروزه به دلیل افزایش شهرنشینی و استرس های ناشی از آن، رشد بیماری های التهابی روده به سرعت در حال افزایش است.

 

علایم بیماری کرون

 *اسهال : در طی بیماری کرون، التهاب روده ایجاد می شود. التهاب ایجاد شده سبب ورود مقدار زیادی آب و املاح به روده می شود. روده بزرگ هم قادر به جذب این مایع اضافی نمی باشد. بنابراین این مایع اضافی به صورت اسهال دفع می شود. انقباض های روده به دفع سریع تر آن کمک می کند. اسهال یکی از بزرگ ترین مشکلات بیماران مبتلا به کرون می باشد.

 *درد شکم : التهاب و زخم روده، سبب ورم قسمت هایی از دیواره روده می شود. ورم این ناحیه بر حرکت های طبیعی روده اثر می گذارد و سبب درد و گرفتگی عضلات آن می شود. معمولا دردهای خفیف تا متوسط این ناحیه ناشی از ابتلای فرد به حالت خفیف بیماری کرون است. بیماری کرون در حالت شدید، دردهای شدید شکم به همراه تهوع و استفراغ را به دنبال دارد.

*وجود خون در مدفوع : غذاها در طول دستگاه گوارش حرکت می کنند تا به روده می رسند. اگر التهاب در بافت روده وجود داشته باشد، با حرکت غذا، این التهاب ها خون ریزی می کنند.بنابراین فرد مبتلا هنگام اجابت مزاج، متوجه خون در مدفوع خود می شود.

*ایجاد زخم در روده : این بیماری منجر به بروز زخم در دیواره روده می شود که در نهایت به زخم های بزرگتری تبدیل می شود که به عمق بافت روده نفوذ می کنند. فرد مبتلا ممکن است در  داخل دهان خود نیز زخم هایی داشته باشد.

* کاهش اشتها و کاهش وزن: دردهای شکم ،ورم روده و مشکلات بعدی حاصل از آن ها، منجر به از دست دادن اشتها در فرد می شود و وزن فرد را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.

علائم شايع بيماري شامل زخم (آفت) دهان، کاهش وزن و تب است. التهاب در نواحي درگير مي‌تواند باعث ايجاد فيستول، سوراخ شدن ديواره روده يا تنگ شدن دستگاه گوارش و انسداد شود. بيماري کرون همچنين مي‌تواند باعث به وجود آمدن فيسور، زخم، آبسه و فيستول در ناحيه اطراف مقعد شود. همچنين بيمار ممکن است به علائم خارج روده‌اي از قبيل راش‌هاي پوستي، درد مفاصل، التهاب چشم، و با شيوع کمتر اختلالات کبدي مبتلا شود.

 

عوارض

*زخم‌های دهانی، شقاق مقعد، خون ریزی های گوارشی، اسهال چرب، ، به وجود آمدن آبسه یا فیستول،باریک شدن مجرای روده *کمبود ویتامینB12و ویتامین‌هایA،E،DوK  سوءتغذیه و رنگ پریدگی، کم خونی به دلیل خون ریزی روده؛               

*سنگ‌های ادراری،آرتریت(التهاب مفاصل) ،نازكي يا پوكي استخوان،التهاب عنبیه ،ورم ملتحمه؛

*التهاب کبد یا مجرای صفراوی، زردی و خارش؛

* تاخیر رشد جسمی یا جنسی در کودکان.

 

 راه های تشخیص بیماری کرون

- عکس برداری: با اشعه ایکس از روده کوچک یا روده بزرگ؛

بیوپسی : پزشک نمونه ای از بافت روده را برداشته و آزمایشات مربوطه را بر روی آن انجام می دهد. گاهی برای تشخیص٬ نیاز به آزمایش سرولوژی مي باشد؛

- آزمایش مدفوع : در این آزمایش وجود خون و یا عفونت را در مدفوع بررسی می کنند؛

-آزمایش کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی : در این آزمایش ها، پزشک متخصص با استفاده از لوله باریک و مجهز به دوربین،می تواند داخل روده بزرگ را مشاهده کند .

 

درمان

  درمان با ترکیبات سالیسیلات (سولفاسالازین، مسالامین و غیره)، گلوکوکورتیکوئیدها، عوامل سرکوب گر ایمنی (مرکاپتوپورین، متوتروکسات و سیکلوسپورین) و آنتی بیوتیک ها مانند مترونیدازول می‌باشد. گاه جراحی به خصوص در صورت بروز عوارض مانند: فیستول و انسداد ضرورت می‌یابد.

 

درمان با سلول هاي بنيادي :

اگر چه بيماري کرون يک بيماري مزمن است، درمان‌هاي دارويي و جراحي به کنترل بيماري کمک مي‌کند تا بيمار براي مدت طولاني بدون علائم زندگي کند. درمان‌هاي دارويي مختلفي در درمان بيماري کرون مورد استفاده قرار مي‌گيرد. انتخاب دارو به ناحيه درگير در دستگاه گوارش و علائم موجود بستگي دارد. يكي از مشكلات اساسي در درمان‌هاي دارويي و حتي درمان جراحي، عود مجدد بيماري و مقاومت به درمان در صورت عود است. به رغم معرفي داروهاي زيستي براي كنترل بيماري ،هنوز هم شاهد عود بيماري و كاهش كيفيت زندگي در بيماران مبتلا به كرون هستيم. استفاده از سلول‌هاي بنيادي مزانشيمي به عنوان يك درمان انتخابي در بيماري پيوند عليه ميزبان مقاوم به درمان نشان مي‌دهد كه پيوند اين سلول‌ها به خوبي قادرند كه عوارض روده‌اي اين بيماري را كه به صورت التهاب روده‌اي و كرون بروز مي‌كند، كنترل نمايند. مطالعات صورت گرفته در بعضي كشور ها  نشان مي‌دهد كه تزريق اين سلول‌ها مي‌تواند در 70 درصد بيماران مقاوم به درمان علائم بيماري را بهبود بخشد.

با توجه به يافته‌هاي فوق در حال حاضر مطالعه‌اي با هدف استفاده از سلول‌هاي بنيادي مزانشيمي مشتق از مغز استخوان خود بيمار به صورت آزمايشي  در مركز سلول درماني رويان در حال اجرا است. در اين مطالعه بعد از انتخاب بيماران از آن هابيوپسي مغز استخوان به عمل آمده و سلول‌هاي بنيادي مزانشيمي بعد از كشت و تكثير به صورت سيستميك به بيماران تزريق مي‌شود و بيماران از نظر علائم بيماري و بهبود مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند.

 

  تغذیه درمانی

1- رژیم کم باقیمانده یا محدود از فیبر می‌تواند در بهبود این بیماری موثر باشد.

 2- شیر، لبنیات و محرک‌هایی مانند قهوه حذف شوند.

3-رژیم پر پروتئین و پرکالری زیر نظر متخصص تغذیه توصیه می‌شود.

4-در صورت وجود اسهال چرب، میزان چربی رِژِیم غذایی باید کاهش یابد.

5-مصرف اسیدهای چرب امگا 3 (نظیر روغن ماهی) به دلیل خواص ضد التهابی آن می‌تواند در کاهش علایم بیماری مؤثر باشد.

6-در صورت وجود اسهال و استفراغ، آب و املاح از دست رفته باید از طریق مایعات و محلول‌های قندی نمکی جبران شود.        

7-دوره‌های متناوب استراحت در طول روز به خصوص در زمان اسهال، به منظور کاهش حرکات روده، توصیه می‌شود.              

8-مصرف مکمل‌های ویتامین و املاح به خصوص ویتامین‌هایB6،B12،C،D،Eو آهن، مس، روی، منیزیم، پتاسیم و کلسیم توصیه می‌شود. (ویتامین‌هایAوKبه صورت یک روز در میان توصیه می‌شوند). 

9-بیمار بهتر است وعده های غذایی را در دفعات بیشتر و حجم کمتر مصرف کند.

10-در صورت عدم تحمل قند شیر (لاکتوز) و پروتئین گندم (گلوتن) مواد غذایی مربوطه می‌بایستی از رژیم غذایی حذف گردد.

11-افزایش دریافت ویتامینDو کلسیم به دلیل نقش آن‌ها در ساختمان استخوان و نیز عدم تحمل شیر به این بیماران توصیه می‌شود؛

12-به بیماران توصیه می‌شود از مصرف ادویه‌جات پرهیز کنند؛

13-دریافت منابع پتاسیم مانند سیب زمینی، موز و ... در دوره اسهال توصیه می‌شود؛

14-به بیمار توصیه می‌شود غذاها را خوب بجود و از قورت دادن غذا خودداری کند؛

15-بیماران مقدار زیادی آب بنوشند؛

16-از غذاهای حاوی فیبر زیاد مانند پاپ کورن، تخمه‌ها، حبوبات، مغزهای خوراکی و سبوس دوری کنند؛                                   

17-بیماران باید غذاهای چرب و سرخ کرده را نخورند و از سس‌های سنگین و چرب که حاوی خامه، کره یا مارگارین هستند، پرهیز کنند.

 

منابع : قار داشي ،فاطمه و زردشت ،رقيه _اصول كلي تكنو لوژي جراحي ،تهران ،نشر سالمي جامعه نگر ،1388.                                               


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک