خفگی و غرق شدگی

چكيده

حوادث مربوط به آب،گروهي از اور‍ژانس هاي محيطي مطرح مي سازند و اغلب مصدومين در چنين حوادثي متحمل آسيب هاي تهديد كننده حيات مي شوند. آن ها هر چه سريع تر به مراقبت هاب طبي اورژانس نياز داشته و شرايط ايجاد شده گاهي پرسنل در حال كمك به آن ها را نيز در خطر آسيب قرار مي دهد.

مقدمه

هر ساله در جهان علت 140 هزار مرگ در اثر غرق شدگي گزارش مي شود اين در حالي است كه تعداد زيادي از اين بيماران هرگز به مراكز درماني آورده نمي شوند.بنابراين ارايه شيوع آمار دقيق جهاني به طور واقعي غير ممكن به نظر مي رسد.در واقع حوادث اطراف آب هر گروه سني را گرفتار مي نمايد.طبق گزارش سازمان پزشكي قانوني كشور هر ساله 1500 ايراني به علت غرق شدگي جان خود را از دست مي دهندكه به ترتيب استان هاي مازنداران،خوزستان،گيلان و تهران بيشترين آمار فوت ناشي از غرق شدگي را داشته اندو متاسفانه استان تهران رشد 8 درصدي نسبت به سال گذشته داشته است.

شايع ترين محل غرق شدن كودكان كمتر از يك سال ،وان حمام و در نوجوانان و جوانان بركه ها ،درياچه ها ،رودخانه ها و درياها است.اين حوادث در بين كودكان نوپا و پسران جوان مبتلا به تشنج شايع تر است. هم چنين استخرهاي شنا علت غرق شدگي پسران در سنين قبل از مدرسه است .

مرگ و مير در افراد غرق شده به خاطر لارنگواسپاسم و صدمات ريوي است كه در نتيجه هيپوكسمي و بر روي مغز و ساير سيستم هاي بدن تاثير ميگذارد بنابراين براي مصدومين به سرعت بايد اقدامات نجات آغاز شود.مصدوم به قايق يا خشكي منتقل و درمان بايد بر احياء سريع و ناتواني تنفسي متمركز شود.

مرور كلي فرايند بيماري

غوطه ور شدن در آب مي تواند براي فرد مصدوم بسيار تروماتيك باشد زيرا بارزترين پيامد آن كمبود تهويه به دليل هيپوكسمي طولاني است.بعد از نفس هاي بريده اوليه و احتمال آسپيراسيون،فرد مصدوم دچار آپنه و لارنگواسپاسم با شدت و مدت زمان متفاوت به همراه هيپوكسمي شده و در بدن اسيدوز ايجاد مي شود و به دنبال آن ايست قلبي و ايسكمي سيستم اعصاب مركزي رخ مي دهد.

انواع غرق شدگی

1-غرق شدگی خشک: غرق شدگی خشک زمانی اتفاق می افتد که به دلیل گرفتگی و اسپاسم شدید عضلات حنجره ،راه تنفسی بسته می شود و امکان عبور آّب و هوا مختل شده و فرد دچار خفگی می شود. این نوع  در 10-20 درصد انواع غرق شدگی رخ می دهد.

2-غرق شدگی مرطوب: هر گاه هنگام غرق شدگی آب وارد شش ها شود ، به آن غرق شدگی مرطوب می گویند .

3-غرق شدگی در آب شیرین : به دلیل جذب آب از ریه ها توسط گردش خون ، خون رقیق شده و در نتیجه آن سدیم خون کاهش یافته و گلبول های قرمز متورم گردیده و می ترکند.

4- غرق شدگی در آب شور : به دلیل وجود نمک فراوان درآب وارد شده به ریه ها،آب زیادی از گردش خون به درون ریه ها نفوذ می کند و تورم ریه و مرگ تفاق می افتد.

وضعیت غرق شدگی در آّب سرد و گرم متفاوت است .غوطه وری در آب سرد سبب شیفت خون از اندام ها به طرف گردش خون،قلب و ریه ها و مغز می شود .از طرفی سبب کاهش نیاز سوخت و ساز بدن به کمتر از نصف مقدار طبیعی می گردد که در این شرایط نیار به اکسیژن کمتر شده و اعضا و اندام ها بیشتر محافظت می شوند.آب گرم بیشتر اسیدی است و از نظر شیمیایی غیر متعادل است.

آسپيراسيون مورد استفراغ شده،شن،ماسه،گل ولاي در تعداد محدودي از بيماران ممكن است سبب انسداد برونش ها ،برونكواسپاسم،پنوموني،تشكيل آبسه و صدمات التهابي به غشاء مويرگ هاي آلوئولي شود.

اتفاقاتي كه به ترتيب در دقايق پس از غرق شدن رخ مي دهند چنين است:

- در دقيقه اول اسپاسم حنجره به علت آسپيراسيون و تحريك واگ.

-  در دقيقه سوم به خاطر شدت هيپوكسي اسپاسم برطرف و آسپيراسيون مايع با حجم بيشتر صورت مي گيرد

-  در دقايق سه تا شش گردش خون مختل شده،اسيدوز وصدمات مغزي شروع مي شود

- و پس از شش دقيقه آنوكسي و صدمات نسجي آغاز مي شود.

ادم ريه حتي در كساني كه هيچ مايعي وارد ريه آن ها نشده هم ايجاد مي شود اين عمل سورفكتانت را مختل كرده و آتلكتازي ايجاد مي كند.هيپوكسي باعث انقباض عروق ريه و افزايش فشار شريان ريوي شده و به نفوذ مايع در آلوئول ها كمك مي كند.ادم ريوي و مايع آسپيره شده ريه را سفت كرده و اسپاسم برونش باعث افزايش مقاوت راه هاي هوايي مي شود.اين دو مكانسيم در مجموع باعث نارسايي تنفس فرد مي شود.

هيپوترمي مشكل ديگراين مصدومين است. زيرا آب هاي آزاد حتي در فصول گرم سال سرد هستند . درجه حرارت دريا از 5 الي 15 درجه سانتي گراد متغير است و آب نسبت به حرارت هادي تر از هوا است بيمار داراي دماي 35 درجه سانتی گراد يا كمتر در مركز بدن به عنوان فرد دچار هيپوترمي در نظر گرفته مي شود.آب سرد منجر به نفس زدن غير قابل كنترل، افزايش ناگهاني فشار خون، ناتواني فرد در شنا كردن، كاهش درجه حرارت بدن مصدوم و به دنبال آن آسپيراسيون مواد به ريه و جذب آن به خون مي شود.جذب آب بلعيده شده به هيپوترمي بيمار سرعت مي بخشد در نتيجه هيپوترمي باعث فيبريلاسيون بطني مي شود

يافته هاي باليني

بلافاصله در برخورد با يك مصدوم وي را از نظر وضعيت هاي تهديد كننده حياتي مورد ارزيابي قرار دهيد.

بررسي شرح حال مصدوم :‌ مدت زمان زير آب،دماي آب، صدمات به ستون مهره هاي سر و گردن،طريقه نجات يافتن،پاسخ به احيا و عوامل و نشانه هاي مهم در شرح حال مانند سرفه پايدار،ديس پنه يا آپنه،تغيير سطح هوشياري،استفراغ،مصرف الكل يا مواد مخدر،بيماري هاي زمينه اي.

معاينه: يك قرباني دچار غرق شدگي ممكن است در يكي از چهار حال زیر قرار گيرد:

الف) بدون علامت ((Asymptomatic

ب) علامت دار: تغيير در سطح هوشياري،تغيير در علائم حياتي(هيپوترمي،تاكيكاردي،براديكاردي)،اضطراب،تاكي پنه،ديس پنه،هيپوكسيو سرفه مداوم،اسيدوز متابوليك

ج) ايست قلبي- تنفسي: آپنه،آسيستول،تاكي كاردي وفيبريلاسيون بطني،براديكاردي

د)علائم قطعي مرگ شامل جمود نعشي( (Rigor mortise،زندگي وابسته نباتي،آسيستول و عدم فعاليتCNS

راديوگرافي نشان دهنده ادم پولمونر و يا آتلكتازي محدود است كه حاكي از جسم خارجي مي تواند باشد

درمان و مراقبت پرستاري

 1- خروج هر چه سريع تر و ايمن تر مصدومين از درون آب

برای خروچ مصدوم می توانید از چهار روش استفاده کنید:

الف-  با چوب،نردبان و یا هر وسیله دیگری به غریق کمک کنید.

ب- با پرتاب توپی باد شده ، جلیقه نجات ، تکه ای چوبی و یا هر شی شناوری از فاصله دور امکان شناور ماندن او را مقدور بسازید.

ج- با استفاده از قایق به غریق کمک کنید.

د- با شنا به او برسید و طبق دستورکمک کنید(از کنار یا عقب به غریق نزدیک شوید و با یک دست خود،زیر بغل او را گرفته و با دست دیگر شنا کنان او را به سمت ساحل ببرید)

 2- غریق ممکن است در آب غوطه ور باشد.او را طبق دستور زیر به پشت برگردانید:

الف- از خم کردن و یا پیچاندن سر و گردن وی خود داری کنید .

ب- سر و گردن غریق را به موازات هم در یک خط با دستان خود نگه دارید.

ج- با یک دست ناحیه پشت تا ناحیه گردن غریق را ثابت نگه دارید.

د- دست دیگر خود را زیر چانه غریق قرار داده و ارنج خود را روی سینه غریق قرار دهید.

ه- با آهستگی و احتیاط تنه و سر اور را در یک راستا قرار داده و غریق را در اب بر گردانید.

براي خروج بيمار با احتمال آسيب ستون فقرات از آب طبق مراحل زير عمل كنيد:

- اگر بيمار را در وضعيت صورت رو به پايين يافتيد سر و گردن مصدوم را توسط بازوانتان بي حركت كنيد سپس در حالي كه كمر وي را نگه داشته ايد بيمار را بي حركت كنيد.

- با نگه داشتن سر وگردن در امتداد ستون فقرات،يك تخته پشتي بلند را به زير بيمار سر دهيد،تنه و پاها را با تسمه هايي به تخته پشتي بنديد.

- يك اتل بي حركت كننده ستون فقرات گردني و يك وسيله بي حركت كننده سر را مورد استفاده قرار دهيد.

- تخته پشتي را به سوي ساحل يا كنار استخر شناور كنيد و بيمار را از آب در بياوريد.

سعي كنيد در نجات غريق بيهوش وي را طوري جا به جا كرده كه سر پايين تر از قفسه سينه اش قرار گيرد تا در صورتيكه استفراغ كرد از راه هاي تنفسي محافظت شود

 3- هر چه سریع تر غریق را به جاهای کم عمق برسانید در صورتی که می توانید در هما ن حال که او را به خشکی     می رسانید گاه کاهی به او تنفس مصنوعی بدهید.

 4- بلافاصله پس از خروج مصدوم بيهوش از آب،ابتدا دهان وي را از گل و لاي و شن پاك كنيد و اگر آسيب به ستون فقرات وجود ندارد بيمار را روي سمت چپ قرار دهيد تا آب،مواد استفراغي و ترشحات بتوانند از راه هوايي فوقاني تخليه شوند زمان را براي خروج آب از ريه ها و معده هدر ندهيد(زيرا در اكثر موارد علات خفگي در آب ورود آب به ريه ها نيست)به وضعيت قلب و تنفس و عملیات احیاء توجه كنيد.

 5- هر چه سريع تر يك راه هوايي را برقرار كنيد و تهويه با فشار مثبت (دوازده تهويه در دقيقه براي بزرگسال و بيست تهويه در دقيقه براي كودكان)را شروع كنيدو اگر نبض کاروتید قابل لمس نبود ماساژ قلبی برای مددجو شروع شود

(در صورت نبود ن راه هوایی پیشرفته ماساژ، تهویه باید نسبت 30به 2 باشد )

هرگز فرد غریق را مرده نپندارید.

 6-  به محض آنکه تنفس مصدوم به حالت عادی بازگشت او را در وضعیت بهبود قرار دهید.

 7-  مصدوم را گرم نگه دارید،در صورت امکان لباس های خیس او را از تنش خارج کنید و او را با یک حوله یا لباس بپوشانید.در صورت لزوم درمان سرمازدگی را شروع کنید.

 8-  از آنجا که برخی از عوارض غرق شدگی و ورود آب به ریه ها ، بعد از چند ساعت در افراد نجات یافته ظاهر می شود.غرق شدگان را حتی پس از نجات و احیای موقیت آمیز به بیمارستان منتقل نمایید.

 9- بيمار دچار اتساع شديد معده را به روي پهلو قرار دهيد.دستتان را روي ناحيه اپي گاستر شكم قرار داده و براي برطرف كردن اتساع محكم فشار دهيد در صورت دسترسي سريع به ساكشن از آن استفاده كنيد چون اتساع معده با عملكرد ريه تداخل ايجاد مي كند،تنها در اين صورت مي توانيد فشار روي اپي گاستر را به كار گيريد.

 10- در صورت هيپوترمي اقدامات لازم در آسيب ناشي از سرما را به كار ببريد.

 11-  هرچه سريع تر مصدوم را منتقل كنيد و در طي انتقال بيمار را گرم نگه داشته و تجويز اكسيژن با جريان بالا را ادامه دهيد.

 12-  ارزشيابي مداوم را هر پنج دقيقه انجام دهيد.

منبع:

1- استاجی ،مریم، کمک های اولیه ،چاپ دوم ،نشر جامعه نگر – سالمی ،سال 1388

2- خرم نیا ،سعیده و همکاران، اورژانس های طبی پایه پیش بیمارستانی ،،تران ، چاپ چهارم ، انتشارات سیمین دخت ، سال 1389


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک