زونا بيماري اي با خاطره دردناك

 

"زونا" يا "هرپس زوستر" و يا "شينگل يك بيماري ويروسي است كه غالباً افراددرسنين بالاي 50 سال را مبتلا مي‌سازد. عامل بيماري آبله مرغان و زونا يك ويروس مشترك است به نام ويروس واريسلا-زوسترکه از نظر مرفولوژيكي شبيه ويروس هرپس سيمپلكس است .

درصورت ابتلای فرد به آبله مرغان ، پس از بهبودی ، ويروس به صورت غيرفعال براي تمام عمر در اعصاب مجاور نخاع اين بيماران باقي مي ماند و آنان را براي هميشه نسبت به آبله مرغان مصون مي سازد ( موارد استثناء نيز وجود دارد) ولی پس ازچندين سال و يا گاهاً چندين دهه(به خصوص درافرادبا سن بالای پنجاه سال) ، ممکن است مجددا فعاليت خود را در يك ناحيه عصبي از سر مي‌گيرد.

عوامل محرك كه باعث فعا ليت مجدد ويروس در گانگليون مي شوند هنوز شناخته نشده اند به نظر مي رسد ضعف سيستم ايمني باعث تكثير ويروس در گانگليون شده و متعاقب آن التهاب و درد شديد ايجاد مي كند. ويروس در مسير رو به پايين عصب به طرف پوست حركت كرده و موجب تشكيل وزيكول مي شود. احتمالا ايمني سلولي مهمترين عامل دفاعي ميزبان در برابر عفونت واريسلا-زوستر است

عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر:

سن‌ بالای‌ 50 سال‌

استرس

بیماری‌ هوجکین

وجود یک‌ بیماری‌ که‌ باعث‌ کاهش‌ مقاومت‌ بدن‌ شده‌ باشد.

استفاده‌ از داروهای‌ سرکوب‌کننده‌ ایمنی‌ یا ضد سرطان

جراحی‌ یا تاباندن‌ اشعه‌ به‌ نخاع‌

لوسمییا لنفوم

علایم شایع :

1.درد :

اين بيماري معمولا با درد شديدي در ناحيه پوست يا مخاط كه توسط يك يا چند عصب که با گانكليون حسي که ويروس درآنجا مخفي شده عصب دهي مي شوند آغاز مي گردد . التهاب حاد اعصاب گانگليون هاي حسي نيز مشاهده مي شود و اغلب فقط يك گانگليون حسي گرفتار مي گردد.

این درد می‌‌تواند همراه با سوزش و خارش و یا احساس گزگز شدن باشد. شایع‌ترین محل ابتلا، تنه و در ناحیه پهلوهاست ولی سایر نقاط هم می‌توانند درگیر شوند، از جمله صورت و اندام‌ها

اگر اين درد در قفسه‌ سينه باشد با دردهاي قلبي مثل سكته قلبي،‌ انفاركتوس، ميوكارد و دردهاي ريوي اشتباه مي‌شود و حتي به اشتباه بيمار را مجبور به بستري درICUمي‌كند.

‌درد در افراد 70 تا 80 ساله به حدي شديد است كه با مسكن‌هاي مخدر نيز تسكين نمي‌يابد.

2.   ضایعات پوستی :

پس ازمدتي کوتاه حدود چند روز از شروع بيماري، وزيكول هاي متعددي بر روي پوست منطقه اي كه حس آن توسط اعصاب مبتلا تامين مي شوند به وجود مي آيد ضايعات مشخص زونا درهمان ناحيه دردناک درسطح پوست ظاهر مي شود. به عنوان يك اصل نحوه توزيع ضايعات پوستي متناسب با مناطقي است كه توسط يك گانگليون ريشه خلفي عصب دهي مي شوند

ضايعات پوستي ناشي از زوستر از لحاظ پاتولوژي شبيه ضايعات واريسلا هستنداين بثورات معمولا بصورت محدود ، منطقه اي و يك طرفه بوده و تنه ، سر و گردن وکمروناحيه ساکرال را بيشتر از ساير نقاط بدن در گير مي كند.پس از مدتي وزيكول ها به سرعت تبديل به پوستول مي شوند وظرف يک هفته به دلمه يا كراست تبديل شده و انتشار ضايعات متوقف مي گردد. ولي درد نورالژي بيمار در صورت عدم شروع درمان در 24 تا 48 ساعت اول شروع بيماري ممکن است مدتها باقي بماند وبيمار را دچار مشکلات زيادي بنمايد .

3. تب‌ و لرز خفیف وسردرد

4.احساس‌ کسالت

5.تهوع‌ ، دل‌پیچه‌ یا اسهال‌ خفیف

6.دشواري در حركت دادن عضلات صورت

7. افتادگي پلك‌ها و ناتوانی درحرکت دادن چشم ها

8. مشكل در شنوايي

9. مشکل در قدرت بينايي (به خصوص درزونای چشم)

تفاوت‌هاي آبله‌مرغان و زونا

آبله‌مرغان درکودکان بروزنموده وابتدا در ناحيه شكم و نواحي پوشيده بدن مشاهده مي‌شود، لذا بيماري در كودك با تب و خارش شديد همراه است و ضايعات جلدي در قسمت‌هاي مختلف بدن مثل كف دست و پا، ناحيه تناسلي،‌ مقعد و مخاط دهان ديده مي‌شودو ضايعات پوستي بتدريج خشك شده و سپس دلمه مي‌بندد.

بيماري آبله‌مرغان بسيار واگيردار است به نحوي كه وقتي يك دانش‌آموز ابتدايي مبتلا شود، ساير همكلاسي‌هايش كه قبلا مبتلا نشده‌اند، به اين بيماري دچار خواهند شد.

ولی بيماري زونا در سنين بالاي 50 يا 60 سال بروز مي‌كند و چندين روز قبل از پيدايش ضايعات جلدي، درد بسيار شديدي در بيمار آغاز مي‌شودو به صورت درگيري يك طرفه بدن، شبيه به حالت يك كمربند و تنها در يك طرف بدن ديده مي‌شود.

آیا زونا مسری است؟

در مقایسه با بیماری آبله مرغان، شانس انتقال ویروس در بیماری زونا کمتر است، اما انتقال ویروس از راه تماس مستقیم به خصوص در هفته اول بروز ضایعات امکان‌پذیر است و احتمال انتقال آن از طریق ذرات معلق آلوده در هوا کم است.

افرادی که قبلا به آبله مرغان مبتلا نشده‌اند یا علیه آن واکسینهنشده‌اند، مانند کودکان و خانم‌های باردارباید از تماس با افراد مبتلا به زونا پرهیز کنند.

انتقال ویروسواریسلا زوسترسبب ایجاد بیماری آبله‌مرغان می‌شود، ولی بیماری زونا ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل است که گاهی گفته می‌شود زونا مسری نیست، زیرا برای ابتلا به آن باید ویروس نهفته در بدن مجددا فعال شود

اصولاً افرادي كه يك بار به زونا مبتلا شوند، ديگر دچار اين بيماري نمي‌شوند

شیوع بیماری

اين بيماري در تمام فصول سال شيوع يكساني دارد ده تا بيست درصد بالغين حد اقل يك بار حمله زونا را در طول عمر خود تجربه مي كنند . تقريبا از هر ده نفري كه در كودكي تجربه آبله مرغان را داشته اند، يك نفر ممكن است در بزرگسالي به زونا مبتلا شود.

عود بيماري به ندرت رخ مي دهد

عوارض بیماری

شايعترين عارضه زونا در سالمندان نورالرژي پس از زونا مي باشد . در اين بيماران درد ممكن است چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد . نورالرژي به ويژه بعد از زوناي چشمي شايعتر است

عفونت‌ باکتریایی‌ ثانویه‌ در تاول‌های‌ زونا

زخم‌ قرنیه

عفونت‌ دستگاه‌ عصبی‌ مرکزی‌

پیشگیری‌

در حال‌ حاضر نمی‌توان‌ از آن‌ پیشگیری‌ به‌ عمل‌ آورد. واکسنهای‌ تحقیقاتی‌ که‌ برای‌ پیشگیری‌ از آبله‌ مرغان‌ در حال‌ آزمایش‌ هستندنتوانسته‌اند جلوی‌ زونا را بگیرند. البته‌ فرد با یک‌ بار گرفتن‌ زونا ، تا آخرعمر در برابر آن‌ ایمن‌ خواهد بود، مگر در موارد نادر.

چه درمان‌هایی برای زونا مفید است؟

درمان زونا به عوامل متعددي مانند سن بيمار، محل ضايعات، وضعيت ايمني بيمارو وجود بيماريهاي همراه بستگي دارد،دردی که در محل ابتلا ایجاد می‌شود معمولا شدید است و برای کنترل آن مصرف مسکن‌هایی مانند استامینوفن می‌تواند مفید باشد.

درموارد دردهاي شديد از مسکن هاي معمولي تا ضد دردهاي مخدرونيزداروي ترامادول ممکن است تجويز گردد. وهمچنين گاهي از داروهاي ضد افسردگي مثل آمي تريپتيلين و دارهاي ضد تشنج مثل والپروات سديم ، کاربامازپين وگاباپنتين جهت کاهش درد استفاده مي شود .

در بيماران با درد شديد يا زوناي چشمي تجويز داروي استروييد سيستميک مثل پردنيزولون نیز استفاده میگردد.

در موارد شدید می‌توان‌ رشته‌های‌ عصب‌ حسی‌ را با تزریق‌ ماده‌ بی‌حس‌ کننده‌بلوک‌ کرد.

‌استفاده از قرص‌هاي آنتي‌هيستامين براي جلوگيري از سوزش و خارش و آرامش بيمار در هنگام شب

داروهای ضد ویروسی مانند آسیکلوویر در صورتی که در شروع بیماری مصرف شوند سبب می گردند که بیماری خفیف‌تر بروز یابد.

مصرف داروها باید تحت نظر پزشک باشد.

از دستکاری ضایعات پوستی باید خوددارای کرد.

استحمامروزانه با صابون و شامپوهای ملایم کمک کننده خواهد بود

‌نوشيدن مايعات و آب فراوان در طول روز به همراه استراحت كامل به بهبودبيماري کمک می نماید

گردآوری : سیدعلیرضا خبازقانع


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک