(زمان خواندن: 8 - 16 دقیقه)

 

لیزر درمانی چیست؟

 

 

لیزر درمانی در طیف وسیعی از درمان های پوست و زیبایی مفید می باشد. واژه لیزرLaserبه جای عبارتLight Amplification by Stimulated Emission of Radiation  به معنای تشعشع تولید شده توسط تقویت کننده های نوری می باشد. در لیزر درمانی از اشعه نورانی با شدت زیاد و طول موج ویژه استفاده می شود. این نور از میان لایه بیرونی پوست شما می گذرد و در یک محل ویژه وابسته به شرایط درمان شما جذب می گردد.

 

لیزر درمانی در موارد زیر موثر می باشد:

 

طول عمر و گذر زمان تغييراتي را در پوست صورت ايجاد مي‌كند، مهم‌ترين آنها شلي و افتادگي پوست ، پيدايش چين و چروك ، پيدايش لكه ‌هاي تيره يا قهوه‌اي‌ رنگ، ايجاد فرو رفتگي‌هاي متعدد و تغييرات عروقي است. آنچه در اين بين بيشتر از هر چيز خودنمايي مي‌كند و به نوعي نماد پيري محسوب مي‌شود، چين و چروك‌هاي پوست صورت است زيرا در معرض ديد همگان است و نقش مهمي در برقراري روابط اجتماعي، فردي و شغلي افراد دارد به همين علت همه به دنبال راهي هستند تا بتوانند به نوعي اين چروك‌ها را برطرف كنند.

 

چراصاف؟ چرا چروك ؟

 

پوست جوانان كار خود را در كشيدگي و نگه‌ ‌داشتن رطوبت به خوبي انجام مي‌دهد. خارجي‌ترين لايه‌ پوست كه با چشم قابل رويت است،‌ ‌اپيدرم ناميده مي‌شود. اين لايه به دليل وجود رشته‌هايي موسوم به الاستين خاصيت‌ ‌ارتجاعي يا كشساني دارد؛ اين امر باعث تازگي و جوان شدن پوست مي‌شود. به علاوه‌ ‌كلاژن كه نوعي پروتئين موجود در اين لايه است نقش مهمي در پيشگيري از چروكيدگي ايفا‌ ‌مي‌كند؛ وقتي اين 2 ماده در پوست از بين مي‌رود، پوست نازكتر شده و رطوبت كافي در‌ ‌اپيدرم باقي نمي‌ماند. همچنين چربي موجود در لايه زيرين پوست را از بين مي‌برد و‌ ‌در نتيجه لايه‌ اپيدرم حالت چروك خوردگي پيدا مي‌كند‌.

 

انواع و اقسام‌ چین وچروکها :

 

1 - چين و چروك طبيعي كه بيان‌كننده حالات رواني، روحي، احساسات دروني و تنش‌هاي هيجاني و عاطفي هستند. اين چين‌ها در اطراف بيني و لب‌ها به‌وجود مي‌آيند.

 

2 - چين‌هايي كه در اثر پديده پيري در سنين 25 تا 30 شروع به ظاهر شدن مي‌كنند، مانند عميق‌تر شدن خطوط خنده، خطوط اخم و خطوط افقي پيشاني.

 

3 - چين و چروك‌هايي كه بعد از دهه‌پنجم زندگي و عمدتاً در اطراف لب‌ها يا روي گونه‌ها پديدار مي‌شوند.

 

چروك فوري: عوامل متعددي پيري سلول‌هاي پوست و در نتيجه ايجاد چروك را تسريع مي‌كنند. اين عوامل را مي‌توان به دو دسته كلي تقسيم كرد:

 

الف) عوامل داخلي: اين عوامل همان ژن يا واحدهاي وراثتي است.برخي نژادها ديرتر دچار چروك پوست مي‌شوند. افزايش خطاهاي ژنتيكي در طول زمان همراه با افزايش سن، باعث تجمع اثرات تخريبي مي‌شود و پيري در سلول‌ها بروز مي‌كند. در زنان، عوامل هورموني هم بر اين موارد اضافه مي‌شود و فرآيند پيري را تسريع مي‌كند. اختلالات ارثي در توليد كلاژن نيز منجر به چروك‌هاي زودرس مي‌شوند. در بيماران نشانگان مارفان نيز پوست به‌علت نقص در كلاژن‌سازي دچار افتادگي زود رس مي‌شود. افراد عـصبي و اخـمو به‌عـلت اسـتفاده زياد از عضلات صورت دچار چروك زود رس مي‌شوند. افرادي كه قـبلا چاق بوده ولي دچار لاغري مي‌شوند به‌علت از دست دادن چربي زيرپوستي دچار افتادگي پوست مي‌شوند و چروك بوجود مي‌آيد.

 

ب) عوامل خارجي:مهم‌ترين آنها اشعه ماوراي‌بنفش آفتاب است. نور خورشيد، اگرچه مفيد و حيات‌بخش است، اما داراي اثرات زيان باري نيز هست. پوست انسان عضوي حساس است و آسيب‌ها و صدمات وارده بر آن در اثر تابش نور خورشيد پيري زودرس اين عضو را به‌ دنبال دارد. آفتاب‌سوختگي، خشك و كدر شدن پوست، بروز ضايعات پيش‌سرطاني، پيدايش چروك ريز و درشت پوستي و حتي ابتلا به بدخيمي‌هاي پوستي از عوارض تابش پرتو فرابنفش نور خورشيد است. امروزه با مصرف ضد آفتاب‌ها مي‌توان تا حدودي از بروز اين عوارض جلوگيري كرد. سيگار هم از مخرب ترين عوامل پوست است. پوست سيگاري‌ها بيشتر از غير سيگاري‌ها با همان نوع پوست ، گرايش به چروك شدن دارد آلودگي هوا يكي ديگر از عوامل تخريب كننده پوست صورت است.آلوده كننده‌هاي هوا مخصوصا ازن، هميشه در اين كار دخيل هستند. اين باور وجود دارد كه راديكال‌هاي آزاد اكسيژن ، به غشاهاي سلولي آسيب مي‌رسانند، حتي با مواد ژنتيكي فعل و انفعال داشته و پيري پوست را تسريع مي كنند.

 

مبارزه با چروك:

 

درمان‌هاي مختلفي براي از بين‌ بردن چين و چروك‌هاي پوستي وجود دارد.طيف اين درمان ها از داروهاي موضعي تا جراحي متغير است . مناسب ترين روش براي هر كس با توجه به وضعيت پوست او ، بودجه و نتيجه دلخواهي كه مايل است به دست آورد، تعيين مي شود. برخي از شيوه‌هاي عمده عبارتند از:

 

مشتقات ويتامين:Aرتينول يكي از مشتقات ويتامينAاست كه از نظر علمي ثابت شده است در صورت مصرف موضعي طولاني ‌مدت اثر ضد پيري دارند. ترتينوئين ديگر ماده مهم اين گروه است. مصرف موضعي اين ماده كه از مشتقات ويتامينAاست اثرات ضد چروك و ضد پيري روي‌ ‌پوست دارد. ترتينوئين سبب كاهش چين و چروك پوست و‌ ‌خشونت پوست مي‌شود. ضخامت اپيدرمي پوست را افزايش داده و رسوب كلاژن را تحريك‌ ‌مي‌كند. اما استفاده از اين ماده خالي از خطر نيست. معمولي‌ترين اثرات جانبي ترتينوئين روي پوست تحريك پوست است. همچنين در هنگام استفاده از اين ماده پوست نسبت به آفتاب بسيار حساس مي‌شود.

 

استفاده از سم بوتولينيوم (بوتوكس)Botox: سم خطرناك بوتولينيوم اينك به ماده‌اي مهم در بر طرف كردن چروك‌هاي پوست تبديل شده است. اين روش‌ ‌براي بهبود و برطرف‌ ‌كردن خطوط اخم و خطوط خنده نيز استفاده مي‌شود.اين ماده يك انتخاب عالي براي خط‌هاي پيشاني و اخم است‌ ‌كه با يك سوزن باريك به ناحيه مورد نظر تزريق‌ ‌مي‌شود. واكنش آلرژيك به اين ماده بسيار نادر است. در مورد خطر فلج عضلات مجاور كه ممكن‌ ‌است سبب آشفتگي بينايي موقت شود و يا اثرات آرايشي ناخواسته داشتهٌ باشد، بايد با‌ ‌يك متخصص پوست صحبت بشود. ميزان كمي از پائين افتادن ابرو نيز ممكن است اتفاق بيفتد.

 

استفاده از امواج راديويي: روش ديگر موسوم به كابليشن يا درمان توسط امواج راديويي است كه دوام آن به مراتب‌ ‌كمتر از جراحي است و براي كاهش لايه فوقاني پوست، كاهش خطوط و چروك‌ها و آسيب‌ ‌ديدگي‌هاي ناشي از اشعه آفتاب به كار مي‌رود. اگرچه اين روش پوست را تازه‌تر و‌ ‌جوانتر نشان مي‌دهد، اما كارآيي آن از ليزر كمتر است. اين روش ايمن تر، اما در عين‌ ‌حال كم دوام‌تر است.

 

پركننده هاي قابل تزريق: كلاژن براي چين‌هاي دور لب استفاده مي‌شود. جائي كه‌ ‌بوتوكس كارآيي ندارد، كلاژن يا ساير پركننده‌ها كاربرد پيدا مي‌كنند. پركننده‌هاي بافتي بهترين درمان چروك‌هاي زير پلك‌ ‌چشم است. اين پركننده ها ممكن است به تنهايي يا در تركيب با روش‌هاي سطحي پوست نظير‌ ‌درمان ليزري يا روش‌هاي ديگر استفاده شوند. اثرات جانبي كه در اين روش ديده مي‌شود، واكنش آلرژيك به كلاژن‌ ‌است. براي اجتناب از اين موضوع انجام تست پوستي چهار هفته قبل از انجام عمل الزامي‌است.

 

برداشتن سطحي پوست (درم ابريژن )Dermabrasion:برداشتن سطحي پوست مي‌تواند در برطرف ساختن چين و چروك، جاي جوش‌هاي سطحي و لكه هاي صورت كمك كند. طي عمل درم‌ابريژن، پوست با كمك مواد زبر و خشن تراش داده و ساييده مي‌شود. پس از بهبودي زخم ناشي از اين عمل، پوست جديد تشكيل مي‌شود كه به‌مراتب جوان‌تر و زيباتر از پوست قبلي خواهد بود.

 

در اين روش از كريستال هاي كوچك آلومينيوم اكسيد براي پاك كردن پوست و برطرف كردن لايه هاي سطحي و بي‌نظمي‌هاي سطحي پوست استفاده مي‌شود. اين روش درد ندارد اما در پي استفاده از اين روش معمولا در عرض چند دقيقه يا چند ساعت، پوست قرمز مي‌شود.

 

ليزر درماني: استفاده از ليزر نيز به عنوان يكي از روش‌هاي رايج درمان چين و چروك پوست شناخته شده است.در برداشتن پوست به كمك ليزر ، ليزر كربن دي اكسيد براي برطرف كردن نواحي آسيب ديده استفاده مي شود . اين روش معمولا براي خطوط نواحي دهان و چشم به كار برده مي شود . اثرات جانبي اين روش شامل تورم و ناراحتي موقت است. همچنين ممكن است حساسيت به نور، صورتي شدن پوست و خطراتي شامل سوختگي يا جراحات جاي جوش و عفونت ويروسي و ديگر عفونت ها ايجاد شود.

 

لايه برداري شيميايي: در اين شيوه به كمك مواد شيميايي چين و چروك‌هاي پوست را برطرف كرده و رنگدانه‌ها را تغيير مي‌دهند.در خفيف‌ترين شكل لايه برداري شيميايي آلفاهيدروكسي اسيدها استفاده مي‌شود كه اغلب براي درمان آسيب‌هاي‌ ‌خفيف پوستي در اثر آفتاب كاربرد دارد.در حالي كه براي چين و چروك‌هاي عميق تر و تيره تر و‌ ‌دانه هاي ناشي از تابش آفتاب از فنل ياTCAاستفاده مي‌شود. عوارض اين روش شامل حساسيت ،عفونت و تغييرات رنگدانه‌اي پوست است.

 

ليفتينگ: يكي از مهم‌ترين درمان‌هاي چروك و ضايعات ناشي از پيري پوست جراحي است كه اصطلاحاً به آن ليفتينگ مي‌گويند.در اين شيوه، جراح پوست صورت را برش مي‌دهد و پوست را به سمت عقب و خارج مي‌كشد، سپس لبه‌هاي پوست را در محلي كه از پيش طراحي شده ثابت مي‌كند و مي‌دوزد. ضمن عمل كشيدن پوست و ثابت كردن آن در محل جديد، عضلات و بافت‌هاي نگه‌دارنده زيرين هم اصلاح و ترميم مي‌شوند. هيچ‌كدام از روش‌هاي درماني ضد پيري را نمي‌توان جايگزين روش جراحي ليفتينگ كرد.در طي عمل ليفتينگ، ظاهر چروك‌ها بهبود مي‌يابد و فرد جوان‌تر به‌نظر مي‌رسد؛ ولي اين عمل باعث توقف شل‌شدگي و سستي پوست نمي‌شود و با تشخيص جراح شايد پس از گذشت چند سال نياز به عمل جراحي تكميلي يا عمل مجدد باشد. عمل ليفتينگ زماني انجام مي‌شود كه فرد احساس كند نياز به چنين عملي دارد، ولي سن استاندارد براي آن 35 تا 45 است، يعني درست زماني كه چروك‌هاي دور لب هنوز ايجاد نشده‌اند.

 

ضایعات عروقی: ضایعاتی که به خوبی تشخیص داده شده اند ودارای خون هستند، به طور معمول به لیزر درمانی جواب می دهند. این ضایعات شامل عروق خونی ناخواسته (مویرگ های پاره شده) در صورت و لکه های بعد از تولد مانند لکه هایPort wine  می باشند. تعداد درمان های لیزری مورد نیاز، بسته به اندازه ضایعه، بین 2تا 10 بار یا بیشتر می باشد. تاثیر نیروی جاذبه در جریان خون سیاهرگ های ساق پاباعث می شود که آنها به لیزر درمانی جواب ندهند که معمولا بهتر است با اسکلروتراپیدرمان شوند. در این روش محلول ویژه ای در سیاهرگ های ناخواسته تزریق می گردد که موجب ناپدید شدن و کوچکتر شدن آنها می گردد.

 

ضایعات رنگین پوست: این ضایعات قابل درمان شامل کک مک ها، نقاط پوستی ناشی از سالخوردگی ویا اختلالات کبد (Solar Lentigos)  و نقاط قهوه ای کمرنگ (Cofe au lit spots) می باشند.مدت لیزر درمانی جهت برطرف شدن ضایعات رنگین از بدن، 6 هفته یا بیشتر می باشند.

 

تاتو: اساس پاک کردن تاتو با برداشتن ضایعات رنگی یکسان استولی طول موج اشعه نورانی، براساس جوهرهای رنگین گوناگونی که در تاتو استفاده می شود متفاوت است. به طور معمول ، جوهرهای تاتو خانه ساز هندی و تاتوهای سیاه بیشتر به پاک کردن با لیزر پاسخ می دهند. تاتوهای سفید به طور معمول به درمان جواب نمی دهند. لکه های پوستی ناشی از سوراخ کردن بینی و یا تزریق آهن نیز معمولا به لیزردرمانی خوب جواب می دهند.

 

برداشتن مو: برداشتن مو به کمک لیزر، هم کارایی دارد و هم طویل المدت است. فولیکولهای موهای کلفت تر و تیره تر، نوری بیشتر را نسبت به فولیکول های موی کوچکتر و کم رنگتر جذب می کنند و بدین جهت لیزر درمانی روی آنها موثرتر است. در اکثر افراد، میزان کاهش مو در نقاط درمان شده 70% یا بیشترمی شود. برداشتن مو با لیزر، احتمال رشد موهای نابجا را متوقف می کند و یا کاهش میدهد.

 

علایم سالخوردگی در پوست: لیزر می تواند لایه پوستی جدید ایجاد کند و علایم پیری پوست ناشی از آسیب دیدگی نور آفتاب را برطرف نماید. علایم پیری پوست شامل، چروک های نرم و ملایم و پوست هایی با خطوط و چروک زیاد می باشد که در پایان این مبحث به سالخوردگی در پوست خواهیم پرداخت. همچنین لیزر با ایجادلایه پوستی جدید می تواند در برطرف کردن جای باقیمانده جوش های صورت نیز مفید باشد. به طور معمول پوست شما، نیاز به یک هفته زمان پس از درمان برای بازسازی مجدد لایه بالایی پوست دارد. خطرات دوباره سازی پوست به وسیله لیزر نسبت به 10 سال پیش کاهش یافته است ولی با این وجود نیز باز هم برای افرادی که دارای پوست تیره یاپیگمانته هستند به کار نمی رود زیرا امکان اختلال در رنگدانه های پوستی پس از درمان وجود دارد.

 

درمان فوتودینامیک: در این شیوه درمانی، یک فوتوسنتزکننده در محل آسیب دیده به کار گرفته می شود. سلول های ناحیه ضایعه، این فوتوسنتزکننده را جذب می کنند. خاصیت این فوتوسنتز کننده چنان است که بعدا به وسیله نورفعال شده، سلول های ناحیه ضایعه را تخریب می کند. به طور معمول این درمان برای بیماری هایactinic kurtosisیا نقاط آفتاب و سرطان های پوستی سطحی همانند سرطانهای سلول های بازال و بیماری باون(Bowen’s disease)  به کار می رود.

 

لیزر لیپوساکشن و لیزر واریس: روش لیپوساکشن به معنی خارج کردن چربی های منطقه ای و موضعی با قدرت مکش است. بیش از 12 سال است که این روش درایران انجام می شود که با دستگاههای قدیمی نیاز به بستری و بیهوشی عمومی وجود داشت و حجم چربی کمتری خارج می شد و میزان خونریزی و کاهش هموگلوبین بیشتر بود، ضمناً بیمار تحت بیهوشی عمومی و خطرات آن قرار می گرفت و احتمال آمبولی هم بیشتر بود.

 

چهار روش در ليزر درماني:

 

۱- تأثير خارجي يا از طريق پوست:از طريق پوست سالم، اعضاء،‌ عروق، اعصاب و نقاط دردناک بدن مورد تابش قرار مي گيرند. چنانچه موضع بيماري سطحي بوده و يا در مخاط قرار داشته باشند، اشعه ليزر مستقيمآ به ان تابيده مي شود. امکان تأثيرگذاري موضعي اشعه از طريق پوست بر روي محل ضايعه، بر اساس توانايي نفوذ پذيري خوب از طريق پوست سالم تا عمق حدود ۷۰-۵۰ ميلي متر، خصوصاً در طيف مادون قرمز، وجود دارد.

 

۲- تأثير اشعه ليزر بر روي نقاط مورد استفاده در طب سوزني : اين شکل در واقع، نوع خاصي از ليزر درماني با اشعه ليزر کم توان است که به نام رفلکسوتراپي ليزري معرفي مي شود.

 

۳- انتقال ليزر به داخل حفرات طبيعي بدن در ناحيه آسيب ديده: بدين منظور به داخل حفره مربوطه يک فيبر نوري و يا کلاهک نوري فرستاده مي شود که توسط آن اشعه ليزر به غشاء مخاطي ناحيه آسيب ديده مي رسد. به دليل ويژگيهاي آناتوميک، اشعه ليزر از طريق عشاء مخاطي بهتر به بافتهاي عمقي مي رسد. در اين روش هم از طيف قرمز و هم از مادون قرمز استفاده مي شود.

 

۴- تابش داخل وريدي اشعه ليزر: از طريق آنژيوکت مخصوص که داخل وريدهاي بزرگ دست قرار مي گيرد. خون تحت تابش اشعه قرار مي گيرد. دراين روش از اشعه طيف قرمز استفاده مي گردد.

 

آنچه در ليزر درماني بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرد، شدت پايين اشعه ليزر است که نتايج آن به صورت بهبود اختلالات تروفيک موضعي و عمومي، افزايش ميزان سازگاري بدن و همچنين قدرت دفاعي و مکانيزم هاي جبراني ارگانيزم در مقابل عوامل پاتولوژيک، نمايان مي گردد. نبايد فراموش کرد که بر اساس نوع واکنش ارگانيزم، مي توان دوز مورد استفاده در ليزر درماني را نيز تعديل کرد.

 

خصوصيات و ويژگيهاي مهم دستگاههاي ليزر درماني:

 

همه جانبه و عمومي بودن دستگاه ليزر درماني: اين دستگاه با توجه به کاربرد زياد آن، شرايط لازم را براي درمان انواع بيماريها در شرايط مختلف دارا مي باشد. زمينه هاي مختلف کاربردي آن به حدي است که در کلينيک ها، بيمارستان ها، آمبولانس، درمانگاه ها و مراکز درماني دور افتاده نيز مي توان از آن استفاده نمود.

 

ويژگي دستگاه به صورتي است که با تعويض پروب (probe) مي توان در درمان بيماريهاي متفاوت از آن استفاده نمود. به کمک اين ابزار مي توان به راحتي به درون حفره هاي بدن در هر اندازه و شکلي که باشند، دسترسي پيدا نمود و پرتوليزر با انرژي پايين را به سطح اندامهاي حفره اي تابانيد. در صورتي که بيمار به علت ناتواني و يا دور بودن از مراکز درماني، امکان تردد دائم را نداشته باشد، مي تواند با کنترل پزشک، شخصاً جلسات پاياني درمان را سپري نمايد. قابل حمل بودن دستگاه و امکان استفاده از آن بوسيله جريان برق و يا باطري در شرايط مختلف اقليمي ، از ديگر ويژگي هاي برتر اين دستگاه است .

 

ليزرهاي ديودي پالسي که در دامنه طيف نزديک به امواج مادون قرمز (۹۵۰-۸۰۰ نانومتر) قرار دارد، به علت عمق نفوذ بيشتر در بافتهاي زنده (بيش از ۶۰ ميلي متر) شانس بيشتري را براي تأثير درمان بدون ايجاد عوارض جانبي در مقايسه با ليزرهاي گازي فراهم نموده اند. حفظ بهداشت محيط با استفاده از ليزرهاي مادون قرمز با توان کم در مقايسه با ليزرهاي گازي بيشتر مي باشد. با استفاده از ليزرهاي مادون قرمز ، امکان تنظيم شکل اشعه وجود داشته و در نتيجه مي توان اثراتي مشابه با ليزرهاي هليوم - نئون را با دوز کمتر در هر جلسه کسب نمود. انتشار وسيع پرتوهاي ليزر ديودي باعث مي شود که بدون نياز به ابزار خاص ، بتوان بخش وسيع تري از بافت (زخم، سوختگي و...) را تحريک کرد. مصرف انرژي اندک و امکان کار با ولتاژهاي پائين در ليزر ديودي باعث مي شود که منبع انرژي اين دستگاه خودکار و مستقل بوده و بنابراين تأثير مثبتي بر ميزان ايمني بيمار و پرسنل درماني داشته باشد. وزن و ابعاد کوچک اين ليزرها، امکان استفاده از آنها را در هر مکاني (نظير بيمارستان، درمانگاه، آمبولانس، بيمارستان صحرايي و...) فراهم مي آورد. اين ليزرها را ميتوان به سيستم هاي رايانه اي متصل نمود ،‌بنابراين امکان کنترل مراحل درماني و استفاده از دستگاههاي تشخيصي رايانه اي نيز مهيا مي باشد.

 

ليزرهاي ديودي بالاترين مزيتهاي دستگاههاي مدرن درماني، يعني غيرتهاجمي بودن، سادگي کاربرد، دقت و امکان کنترل و دوز کاربردي را دارا مي باشند. با توجه به کم حجم بودن اين دستگاهها، استفاده از آنها توأم با ابزارهاي تشخيصي و فيزيوتراپي، ميسر مي باشد.

 

موارد منع استفاده از ليزر درماني: بکار گرفتن ليزر در موارد ذيل توصيه نمي شود:

 

بارداري،

 

تابش بر روي عصب واگ يا قلب در کساني که نارسايي قلب درجهIIIدارند،

 

بدخيمي ها،

 

درمان آسيب هاي نزديک چشم،

 

تومورهاي خوش خيم با احتمال پيشروي و يا تمايل به بدخيمي،

 

اختلالات حاد گردش خون مغزي.



مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک