تله مديسين

 

علي اكبر قرباني پارسا

MPHطب  نظامي

روانپزشكي 

در مناطق دور دست كه روانپزشك ساكن ندارند. مي توان از بيماران به طريق ويديو كنفرانس، شرح حال بيمار را گرفت و به اين ترتيب بيمار را تحت درمان و پيگيري توسط روانپزشك ساكن منطقه ديگر قرار داد.

انتقال تصاوير پزشكيMRI,X-rayاز يك مركز به مركز ديگر جهت تهيه گزارش عكس توسط راديولوژيست ها در امريكا به صورت گسترده استفاده مي شود و يكي از اولين موارد استفاده از تله مديسين است كه تحت پوشش بيمه درماني در امريكا قرار گرفته است. اين نوع تله مديسين تله راديولوژي ناميده مي شود.

جراحي 

موارد استفاده ويديو كنفرانس در جراحي به صورتPre-operative , Post - OperativeوIntra- Operativeاست. 

مي توان از بيماران با استفاده از ويديو كنفرانس شرح حال گرفت، تا غربالگري اوليه كانديداهاي عمل صورت گيرد. اين روش از مسافرت بيماران جهت مشاوره به مراكز جراحي در مناطق ديگر جلوگيري مي كند. 

طي عمل جراحي ، تله مديسين مي تواند جهت ارتباط برقرار كردن با يك استاد ديگر حين عمل مورد استفاده قرار گيرد   يا مي تواند جهت نشان دادن روش عمل به پزشكان و دانشجويان استفاده شود كه در اين صورت از حضور آن‌ها در اتاق عمل و شلوغي ناشي از آن جلوگيري مي‌شود   همچنين مي توان از تله مديسين جهت پيگيري‌هاي بعد از عمل نيز بهره گرفت. 

پيشرفت قابل ذكر تله مديسين درجراحي ، ساخت روبات هاي كمك كننده جراحي است كه با استفاده از آن ها مي توان جراحي با حداقل ميزان تهاجم‌ را از دور انجام داد.                                                                                                                ‌پزشكي از راه دور اورژانس : به طور منطقي بخش اورژانس بهترين جا براي استفاده از تله‌مديسين است پزشكان همواره در اين بخش نياز به مشاوره انواع تخصص ها دارند‌. به خصوص در مناطق دور افتاده كه دسترسي به تخصص هاي مختلف فراهم نيست. تله مديسين امكانات گسترده اي را جهت بالابردن كيفيت درمان در بخش اورژانس فراهم مي كند. البته تاثير كارايي تله مديسين به امكانات و زير ساخت هاي هر مركز مربوط مي شود. 

نكته قابل توجه ديگر ، تاثير چشمگيرانه تله مديسين در مديريت هزينه‌ها در بخش اورژانس است از يك سو هزينه معاينه بيماران به لحاظ مراجعه پزشكان تغيير مي‌كند و از سويي ديگر تامين ارتباطات مورد نياز براي مراكز درماني هزينه براست. 

با اين حال مي‌توان به بخش عمده اي از هزينه‌هاي تجهيزات و زير ساخت هاي تله‌مديسين به عنوان سرمايه گذاري نگاه كرد. كاهش هزينه پزشكان متخصص مستقر در بخش اورژانس نيز به طور قابل ملاحظه اي برهزينه هاي موجود تاثير مي گذارد. 

امروزه كاربرد اين فرايند تا آن حد پيش رفته است كه كاهش اشتغال پزشكان در بخش اورژانس به يك نگراني در جامعه متخصصان اورژانس تبديل شده چرا كه مركز اورژانس مي‌توانند بدون نياز به پزشك متخصص اورژانس و با اتكا به مشاوره چند متخصص مستقر در مراكز شبكه هاي تله مديسين خدمات خود را با كيفيت بهتر ارائه دهند.تله مديسين به عنوان راه حلي جهت تحت پوشش قرار دادن بسياري از بخش هاي اورژانس دور دست در ساعت هاي نسبتا خلوت اين بخش ها به كار مي رود.

مسائل تكنولوژيك پزشكي از راه دور 

از آنجا كه تله مديسين در روابط پزشك بيمار به كار مي رود، تكنولوژي نقش بسيار مهمي در بررسي بيمار و درمان وي دارد. مسائل تكنولوژي تله مديسين را مي توان به ارتباطات راه دور تكنولوژي تصوير و صدا و شبكه تقسيم بندي كرد:

  1-  انتخاب نوع ارتباطات راه دور  :

اولين و سخت ترين گام پيش روي برنامه نويسان تله مديسين انتخاب نوع ارتباط از راه دور است كه شامل انواع مختلفي از نظر پهناي باند مانند 1DSL,ATM ,T€ ISDNو انواع گوناگوني از نظر تكنولوژي مخابراتي مانند ماهواره ميكرويو ، بي سيم ، كابل ، اينترنت است. انتخاب بسته به نيازهاي برنامه در دسترس بودن هزينه ها و در نظر گرفتن رويكرد تكنولوژي در آينده دارد.

  2-  تكنولوژي صدا و تصوير:                                                                                                                                                از آنجا كه عملكرد تله مديسين بر مبناي انتقال دوطرفه اطلاعات صدا و تصوير بنا شده است، بنابراين پيشرفت  اين تكنولوژي كليد موفقيت استفاده باليني از تله مديسين است.

  3-  شبكه  :

ارتباط سريع و پايدار بين دو مركز دور و بيمار جهت استفاده باليني تله مديسين حياتي است‌و به همين دليل تهيه شبكه هاي ارتباطي با در نظر گرفتن نكات فني مناسب لازم است .شبكه بايد داراي قابليت پيگيري انتقال اطلاعات باشد و قابليت اتصال به شبكه هاي ديگر را نيز داشته باشد. خصوصيات فني مانند پهناي باند، پردازش اطلاعات ، امنيت اطلاعات و ترافيك اطلاعات در اين زير مجموعه است.

***بلوك دياگرام كلي براي سيستم هاي پزشكي از راه دور

در شكل 1 يك بلوك دياگرام كلي براي سيستم هاي تله مديسين ارائه شده است. دياگرام معرفي شده در اينجا صرفا يك شماي كلي از يك سيستم تله مديسين است‌كه جزئيات آن در ادامه مورد بررسي قرار خواهد گرفت. اين سيستم سه قسمت اصلي دارد:

الف)بلوك كسب اطلاعات:Data Acquisition                                                                                                               اين بلوك شامل تمام دستگاه هاي ثبت آثار حياتي يا تصويربرداري پزشكي است. هر گونه داده اي كه در تشخيص پزشكي به كار رود در اين بلوك استخراج مي شود. اين قسمت مي تواند حيطه وسيعي از وسايل پزشكي از الكترودهاي ساده تا دستگاه هاي پيچيده تصويربرداري را در بر گيرد. تنها مسأله تكنيكي اين بلوك كه در تله مديسين مؤثر است نوع داده هاي استخراج شده است. معمولا اين داده ها بايد ديجيتالي شوند، تصاوير بايد پردازش و فشرده شوند و سيگنال ها بايد داراي نسبت سيگنال به نويز (Signal to Noise Ratio)( SNR) بالايي باشند تا بتوان آن ها را به صورت مطمئن، سريع و دقيق ارسال كرد.‌                                                                                             ب)محيط مخابراتي پزشكي (Medical Communication Server)اصولا ارتباط مخابراتي در تله مديسين به سه نوع طبقه بندي مي شود:

1) ارتباط در يك محيط محدود نسبتا كوچك مثل ارتباط سيستم هاي مانيتورينگ به يك مركز در يك بيمارستان. در اين صورت محيط مخابراتي آن با يك شبكه محليLAN ( Local Area Network) كامل ‌مي‌شود.

 2) ارتباط دو مركز يا دو كاربرد دور از هم مثلا ارتباط دو پزشك يا متخصصان با بيمار يا دانشجو يا پزشك غيرمتخصص و موارد مشابه كه در اين صورت از تلفن ثابت ياWLAN، موبايل و اينترنت بهره مي برند.

 3) انتقال اطلاعات از نقطه خيلي دور يا از شخص يا وسيله متحرك. ارتباط با مسافران هوايي و دريايي و فضانوردان، آمبولانس ها و بيماراني كه در خانه هستند از اين نوع است. در اين ارتباط ها نياز به تكنولوژي‌هاي بي سيم، ماهواره وWLANاست. علاوه بر اينكه نوع داده ها از سيگنال هاي حياتي تا تصوير متحرك متفاوت است، ارتباط ممكن است يك طرفه Single Directionيا چند طرفهMulti Directionباشد. معمولا در ارتباط هاي محلي از كانال‌هاي با سرعت كم (Low Speed) و در ارتباط از راه دور بين دو مركز از كانال هاي با سرعت زياد (High Speed)  استفاده مي شود

همانطور كه در شكل 2 ديده مي شود اين محيط‌ها بايد قابليت ارسال د اده از يك نقطه به چند نقطه در شبكه را به طور همزمان دارا باشند. در اين صورت مثلا يك بيمار به جاي ارسال اطلاعات خود يك‌بار براي مركزAو بار دوم براي مركزC، همزمان اطلاعات را براي دو مركز ارسال مي‌كند و اين سبب كاهش هزينه و ترافيك كانال هاي مخابراتي است. بنابراين نيازهاي مخابراتي، مدهاي عملياتي و نرخ ارسال داده در كاربردهاي مختلف پزشكي از راه دور بسيار متفاوت است.

ج)بلوك دريافت و مراجعه :آخرين قسمت يك سيستم پزشكي از راه دور قسمت مراجعه جهت دريافت اطلاعات است. در اين قسمت پس از پردازش اطلاعات  وسايل اصلي زير مورد نياز است:

1- وسيله نمايشگر (Display Device

2- سيستم بايگاني اطلاعات (Archival Device

3- نرم افزارها و سخت افزارهايي براي آناليز اطلاعات (Analysis Device)

4- سيستمي براي ارتباط هاي چند طرفه و كنفرانس (Conference Device

5-سيستم ارتباط با كاربرد (User Interface)

اجزاء سيستم مخابراتي پزشكي از راه دور:يك جزء سيستم هاي تله مديسين سيستم مخابراتي آن است كه مي تواند كابل مسيCupper Wire()، فيبرهاي نوري، مايكروويو يا مخابرات ماهواره اي باشد. يك شبكه تركيبي شامل ماهواره جهت مخابرات دور، فيبر نوري براي تصاوير ويديويي و سيم‌هاي مسي براي داده ها، سيگنال ها و كنترل لازم است. مخابره اطلاعات مي تواند در دو مدReal - Time InteractiveوStore - And - Forwardصورت گيرد. 

در حال حاضر تكنولوژي تله مديسين با دستگاه هايInteractive Video، مانيتورهاي با رزولوشن زياد، شبكه هاي كامپيوتري (مثلInternet)، تلفن هاي سلولار، سيستم هاي سوئيچينگ، بزرگراه هاي اطلاعاتي مثل فيبر نوري و ماهواره هاي مجهز است.

Mobileتله مديسين :

همانطور كه در شكل 3 مشخص است در يك وسيله متحرك تصاوير رنگي و سيگنال‌هاي صوتي و فيزيولوژيكي مثل ECGو BP(فشار خون) از بيمار تهيه و بعد ازMultiplexشدن به يك ايستگاه ثابت ارسال مي شود. در اين ايستگاه سيگنال هاي دريافتيDemultiplexشده و به پزشك ارائه مي شود يا روي مانيتورهايي نمايش داده مي‌شود. سپس دستورات پزشك دوباره به هدف متحرك ارسال مي شود. اين تكنيك پيچيدگي هاي خاص خود را دارد كه متفاوت با تله مديسين معمولي با استفاده از مخابرات سيار است.

ارسال چند نوع داده به طور همزمان: Multiple Data Transmissionدر بسياري از موارد سيگنالECGيك سيگنال حياتي محسوب مي شود. مثلا براي بيماران داراي پيس ميكر‌. اما به طور همزمان بايد دستورات پزشكي هم مخابره شود. همچنين در بسياري از سيستم ها سيگنال هاي ديگري چون فشار خون، سطح اكسيژن خون و ... را نيز ارسال مي كنند. بسته به تعداد سيگنال‌هاي ار سالي يك سيستم از روش‌هاي زير بهره مي برد.

Analog Multiplexingاگر تنها ارسالECGو صوت مثلا دستورات پزشك) مورد نظر باشد، مي توان از يك كانال صوتي از تلفن هاي همراه يا سيستم هاي راديوييEmergencyاستفاده كرد. دستورات پزشك با همان كانال باز مي گردد و همگي |Real Timeهستند. در اينجا از تكنيكFrequency Domain Multiplexingاستفاده مي‌شود.

Digital Multiplexingبراي ارسال سيگنال هاي مختلف مثلECG، فشار خون، سطح اكسيژن خون و ... بايد ازMultichannel Transmissionاستفاده كرد. در اينجا اطلاعات به صورت ديجيتالي ارسال مي‌شوند. سيگنال هاي حياتي از طريقTransducerوADCبه كامپيوتر داده مي شود. در كامپيوتر داده به صورت عددي (با فرمت خاص) در مي آيد. سپس از طريق مودم و واسطه (Interface) بهMobile Linkداده شده و به ايستگاه رله مي شود و سپس با خط تلفن ارسال مي‌شود و دوباره به مودم و كامپيوتر شخصي فرستاده مي‌شود و پس ازDACرويCRTياRecorderنمايش داده مي شود. شكل 4 و 5 يك سيستم ارسالECGبه صورت ديجيتالي را نشان مي‌دهند.

اطلاعات بسته به كاربرد، اطلاعات زير در يك سيستم تله مديسين مخابره مي شود:                                   

1- ويدويويي (Video)برايTeleconferencingاز ويديوهايLow Rateو برايTelediagnosisازHigh Rateاستفاده مي‌شود.

2-صوتي(Audio)

مشابه باVideoيك سيستم تله مديسين نياز به ارسالAudioدارد. در اينجا هم براي كنفرانس ازLow Rateو براي تشخيص ازHigh Rateمثل استتوسكوپ الكترونيكي و امواج اولتراسوند استفاده مي شود. برايTeleconferencingبايد صدا و تصوير هماهنگ باشد.


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک