آسیب منیسک زانو و درمان(قسمت اول)

  آسیب منیسک خارجیLateral meniscus injury

 صدمه و آسیب زانو در محل منیسک ها شایع‌ترین صدمه دیدگی زانو محسوب می‌گردد و میزان شیوع آن 10000/61 نفر می‌باشد. مردان نسبت به زنان 5/2 برابر بیشتر دچار آن می‌شوند. سن شایع در مردان 40-31 سال و در زنان 20-11 سال می‌باشد. سالانه در دنیا 250000 عمل جراحی منیسک صورت می‌گیرد.

آناتومی کاربردی:
منیسک ها ساختارهایی غضروفی- فیبری هستند که در مفصل زانو در حد فاصل ران و درشت نی (تیبیا) قرار دارند. سطح فوقانی آن‌ها مقعر بوده و در آن‌ها کوندیل استخوان ران قرار می‌گیرد. سطح تحتانی آن‌ها صاف بوده و به استخوان تیبیا اتصال می‌یابند. قسمت محیطی منیسک ها محدب بوده و به کپسول مفصلی زانو اتصال دارد. لذا منیسک ها در برش عرضی سه گوش‌اند که قاعده آن‌ها به سمت محیط و رأس آن‌ها به سمت مرکز است. منیسک داخلی
Cشکل بوده و دو شاخ قدامی و خلفی دارد. قطر قدامی- خلفی آنcm 5/3است. شاخ خلفی درست در جلوی رباط صلیبی خلفی به تیبیا اتصال دارد و شاخ قدامیmm 8-6جلوی رباط صلیبی قدامی به تیبیا اتصال دارد. شاخ خلفی پهن تر از قدامی است. منیسک خارجیOشکل است و نسبت به منیسک داخلی سطح بیشتری از بخش فوقانی تیبیا می‌پوشاند و از اطراف به کپسول مفصلی زانو اتصال دارد. قطر این منیسک از نوع داخلی کمتر است. علی رغم اتصالات منیسک ها هر دو مقداری تحرک دارند نوع داخلیmm 5و نوع خارجیmm10حرکت دارند. شاخ قدامی منیسک داخلی حرکت بیشتری از شاخ خلفی دارد و لذا بیشترین صدمات به شاخ خلفی منیسک داخلی که کمترین حرکت را دارد وارد می‌آید. بجز قسمت محیطی منیسک ها سایر بخشهای آن‌ها بدون رگ بوده و از راه انتشار از مایع مفصلی تغذیه می‌شوند.30%-10 حاشیه خارجی منیسک خارجی و% 25-10 حاشیه منیسک داخلی عروق دارند. اعصاب منیسک ها بدنبال عروق حرکت می‌کنند و بیشترین عصب گیری در شاخ قدامی و خلفی وجود دارد.

مهم‌ترین وظایف منیسک ها عبارتنداز:  
1- حس عمقی مفصل
2- استحکام مفصل زانو با افزایش سطح تماس ران و درشت نی
3- انتقال و پخش متناسب نیروهای وارده به زانو
4- تحمل نیرو: 50% نیروها در هنگام ایستادن و 95% در هنگام خم شدن زانو به آن‌ها وارد می‌شود.
5- نرم کنندگی حرکات (لوبریکاسیون)

منیسک خارجی به انگلیسی (Lateral meniscus)همانند منیسک داخلی در زانو، یک ساختمان لیفی غضروفی (Fibroocartilage)است که در طرف خارج مفصل زانو، بالای لقمه یا کوندیل درشت نی قرار می‌گیرد و باعث تطابق سطح مفصلی طبق درشت نی (Tibialplateau)با سطح مفصلی استخوان ران در طرف خارج زانو می‌گردد. برخلاف منیسک داخلی که به شکلCانگلیسی است، منیسک خارجی به شکلOانگلیسی بوده و نسبت به منیسک داخلی تحرک بیشتری دارد. اتصالات کمتر منیسک خارجی به عناصر مفصل زانو، باعث تحرک بیشتر و درنتیجه آسیب کمتر آن نسبت به منیسک داخلی می‌گردد.

منیسک خارجی نسبت به منیسک داخلی، اهمیت بیشتری از نظر انتقال نیرو به عناصر اطراف مفصل دارد. انتقال نیروها از طرف منیسک ها به خصوص منیسک خارجی، یک عامل مهم جهت کنترل فشارهای اعمال شده از ناحیه استخوان ران به مفصل بوده و درنتیجه باعث حفظ و نگهداری غضروف‌های زانو می‌گردد. منیسک داخلی برخلاف منیسک خارجی، بیشتر در ثبات و پایداری مفصل نقش دارد. برداشتنمنیسک خارجیمنجربه اعمال نیروهای شدید به غضروف‌های مفصلی می‌گردد. تخریب غضروف‌های مفصل، عامل آرتروز زود هنگام در مفصل زانو است.

آناتومی منیسک خارجی

منیسک خارجی برخلاف منیسک داخلی، به کپسول مفصلی اتصال ندارد و اتصالات آن به گونه ای است که درنهایت از تحرک بیشتری نسبت به منیسک داخلی برخوردار بوده و به همین دلیل به هنگام اعمال فشارهای غیرطبیعی به مفصل، کمتر دچار ضایعه می‌گردد.

اتصالات منیسک خارجی

اتصالات منیسک خارجی در مفصل زانو عبارتنداز:

*اتصال به استخوان کشکک از طریق دو رباط بنام‌های رباط کشککی درشت نی (لیگامان پاتلوتیبیال) و رباط کشککی منیسک (لیگامان پاتلومنیسکال)

*اتصال به لقمه (کوندیل) های استخوان درشت نی از طریق رباط شعاعی (لیگامان کروناری)

*اتصال به رباط متقاطع جلویی (ACL)

*اتصال شاخ جلویی منیسک های داخلی و خارجی به یکدیگر به واسطه رباط عرضی

*اتصال به عضله پوپلیتئوس (Popliteus)

*اتصال به رباط متقاطع پشتی (PCL)

*اتصال به دو رباط دیگر بنام‌های منیسک فمورال جلویی و رباط منیسک فمورال پشتی

نقش و عملکرد منیسک های زانو

مهم‌ترین وظایف منیسک ها در مفصل زانو عبارتنداز:

*باعث افزایش ثبات (Stability)و پایداری مفصل می‌گردند.

*منیسک ها جذب کننده نیروها (Shockabsorber)بوده و درنتیجه از فشارهای اضافی به مفصل و عناصر اطراف آن می‌کاهند.

*تغذیه غضروف‌های استخوان ران و درشت نی در ناحیه مفصل. منیسک ها همانند یک اسفنج آغشته به مایع، عامل انتقال مایع سینوویال بر روی غضروف‌ها هستند.

*افزایش تطابق در سطوح مفصلی ازطریق عمیق تر کردن سطوح فوقانی درشت نی در دو ناحیه مفصلی داخلی و خارجی.

*باعث کاهش میزان اصطکاک در سطوح مفصلی انتهای فوقانی درشت نی با انتهای تحتانی ران (مفصل تیبیوفمورال) می‌گردند.

آسیب منیسک خارجی

در بسیاری از منابع، بر این مسئله اتفاق نظر وجود دارد که به طورکلی، پارگی منیسک خارجی کمتر از پارگی منیسک داخلی رخ می‌دهد. دو عامل مهمی که در ارتباط با تحرک بیشتر منیسک خارجی و درنتیجه آسیب کمتر آن مطرح می‌کنند عبارتنداز:

1- اتصالات کمتر منیسک خارجی نسبت به منیسک داخلی

2-بالاتر بودن لقمه (کوندیل) خارجی استخوان ران نسبت به لقمه داخلی آن

اگرچه در گذشته، میزان پارگی منیسک داخلی نیز خیلی بیشتر از منیسک خارجی مطرح گردیده است و هنوز هم ممکن است چنین باوری نیز وجود داشته باشد، اما امروزه با گسترشآرتروسکوپی جهت تشخیص و درمان مشکلات زانو، باور گذشته تغییر کرده است. پس از رواج آرتروسکوپی و مطالعه بیشتر روی آمارها دیده می‌شود که آمار پارگی منیسک خارجی نزدیک به پارگی منیسک داخلی است و این کمی علایم بیمار است که وی را وادار به جراحی نمی‌کند . درحقیقت پس از آسیب منیسک خارجی، بیمار علایم کمتری از نظر شدت درد و میزان قفل شدگی زانو گزارش می‌دهد.

انواع پارگی منیسک ها

پارگی منیسک ها می‌تواند به صورت ذیل رخ دهد:

*پارگی طولی

*پارگی افقی یا عرضی

*پارگی مایل

*پارگی شعاعی

*ترکیبی از پارگی‌های فوق

علایم آسیب

مهم‌ترین علایم ضایعه منیسک ها شامل:

*درد

*تورم

*حساسیت به لمس (بیشتر در امتداد خط مفصلی)

*ممکن است قفل شدن مفصل زانو اتفاق افتد.

*احتمال خالی کردن مفصل زانو وجود دارد.

*ضعف و آتروفی عضله چهارسر ران پس از چند هفته از زمان ضایعه

روش‌های تشخیص

مهم‌ترین روش‌های تشخیص ضایعه منیسک عبارتنداز:

*تست‌های کلینیکی

*ام آر آی

*آرتروگرافی

*اسکن استخوان

*آرتروسکوپی

منابع
1-حیدریان، کیکاوس. آسیب‌های زانو در ورزشکاران. انتشارات دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران. چاپ اول. شابک:8-45-6473-964
2- ناصری، نسرین. فیزیوتراپی در ضایعات ارتوپدیک. چاپ اول، صبح سعادت، شابک: 4-7-93408-964
3- یاسین مرضیه. احمدی امیر. فیزیوتراپی در ضایعات شایع عضلانی اسکلتی. جلد اول. چاپ کوثر. نشر ادیبان. بهار 88. شابک:5-70-7051-964-978
4-اعلمی هرندی، بهادر. اصول ارتوپدی و شکسته بندی. چاپ ششم، فروغ اندیشه،
5-نوربخش، سید تقی. شایسته آذر، مسعود. ترجمه: معاینه فیزیکی ستون فقرات و اندام‌ها. چاپ اول. انتشارات جهاد دانشگاهی
6- فراهانی، محمد، ترجمه تکنیک‌های توانبخشی در طب ورزش، انتشارات سرواد، چاپ اول، شابک:0-01-7273-964

Darlene Hertling and RandolphM.Kessler.Management of Common Musculoskeletal Disorders.Third Edition.ISBN0-397-55150-9


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک