آشنایی با راه‌های پیشگیری از بیماری‌های روانی

"می‌خواهم پرستار را صدا کنم که آرام می‌شود، کمی گریه می‌کند، چند ثانیه‌ای به سکوت می‌گذرد و دوباره نقاشی‌اش را از سر می‌گیرد! این بار اما نه هنرمندانه بلکه پرخاشگرانه خطوطی را ترسیم می‌کند. دکتر معالج که در جریان داستان زندگی اوست این طور می‌گوید که مراقبت نکردن از بهداشت روان باعث شده است سرانجامی تلخ و سیاه برای زندگی زیبا و شاد او رقم بخورد."

همان طور که هیچ کسی در برابر ویروس سرماخوردگی ایمنی کامل ندارد می‌توان گفت هیچ انسانی در برابر بیماری‌های روانی مصون نیست. حال آن که همه افراد در برابر بیماری‌های جسمی به‌خوبی از خود مراقبت می‌کنند و اقدامات پیشگیرانه را انجام می‌دهند ولی کمتر کسی است که مراقب بهداشت روان خود باشد، چرا که تصور ما از بیمار روانی همان است که در فیلم‌های سینمایی دیده‌ایم یعنی فردی خشمگین که لباسی جلو بسته با آستین‌های بلند و از پشت گره خورده تنش کرده‌اند. هیچ کدام از ما تصور نمی‌کنیم که شاید روزی این لباس را تن ما کنند حال آن که اگر بهداشت روان را جدی نگیریم، هیچ بعید نیست که روزی در یکی از تخت‌های بیمارستان روانی بستری شویم.

راه‌های پیشگیری از بیماری‌های روانی

روبه رو شدن با واقعیات اجتماعی و زندگی

روبه رو شدن با واقعیت‌های اجتماعی و زندگی از اصول مهم بهداشت روانی محسوب می‌شود. شخص باید خود را آن گونه که هست قبول کند. کشمکش و قبول نکردن واقعیت‌ها اغلب موجب بروز اختلال روانی می‌شود. خیلی از افراد نه تنها نقص‌های خود را قبول نمی‌کنند بلکه با مکانیسم‌های مختلف سعی دارند آن را بپوشانند، یا این که بدون در نظر گرفتن توان و استعداد خود کاری را شروع می‌کنند که عاقبتی جز سرخوردگی و شکست ندارد.

مقابله با مشکلات عاطفی

مشکلات عاطفی جزئی از زندگی محسوب می‌شوند. سلامتی روانی به نحوه برخورد با این مشکلات و یافتن بهترین راه حل برای غلبه بر آن‌ها بستگی دارد. انسان بیش از تنفر، خصومت و دشمنی به دوستی نیاز دارد، این که دوست داشته شود و دوست بدارد. بیماری‌های روانی تقریباً همیشه به این حقیقت که بیمار نمی‌تواند دوست بدارد و عشق بورزد مربوط می‌شود.

به دست آوردن رضایت از زندگی

به دست آوردن رضایت از زندگی برای بهداشت روانی ضروری است. رضایت ممکن است از احساس برتری و پیشرفت، از رسیدن به نیاز و آرزوهای شخصی، مقابله با مشکلات و ناملایمات و موارد دیگر به دست آید. رضایت پشتوانه قوی و نیرومندی برای مقابله با مشکلات است. توانایی کسب رضایت به انسان استقامت می‌دهد و موجب خشنودی درونی می‌شود. برای سلامتی روانی آدمی باید یاد بگیرد که چگونه از کارهایش رضایت کسب کند.

- کانون گرم خانواده

خانواده مهم‌ترین سهم را در شکل دهی بهداشت روانی دارد، خانواده‌ای که در آن عشق، علاقه و محبت به‌اندازه کافی مبادله می‌شود، سلامت روانی افراد آن تا حد زیادی تأمین است. اگر کودک یاد بگیرد که محبت کند، عشق بورزد و تنفر و خشم‌های خود را کنترل کند در بزرگسالی مشکلی پیدا نمی‌کند. کودکان محبت کردن را از والدین می‌آموزند. کودکانی که مهر و علاقه ندیده‌اند یک نوع خلأ عاطفی و روانی در خود احساس می‌کنند چون هرگز فرصت نداشته‌اند که عشق خود را بروز دهند.

راه‌هایی برای پیشگیری از بیماری‌های روانی

- توجه به ارزش انسان:

باور جایگاه ممتاز انسان در نظام آفرینش و دانستن ارزش خود و داشتن اعتماد به نفس، به افراد کمک می‌کند که زندگی خود را بااحساس پوچی، انحراف، اعتیاد و... هدر ندهند. در نگاه روان شناختی یکی از پایه‌های اساسی بیماری روانی عزت نفس پایین و داشتن تصویر بد از خود است. افرادی که به دلایل گوناگون مثل آلودگی به گناه، هم نشینی با دوستان ناباب، دوری از مسائل معنوی، وجود دشواری‌ها در مسیر تربیت و... دچار این مشکل می‌شوند، آماده ابتلا به هر انحراف و ناهنجاری هستند.

-امید به فردایی بهتر

انسان، با امید زنده است. امید، نیروی حرکت آفرین و زداینده نگرانی‌هاست که باید همواره آن را دردل، زنده نگه داشت. امید مایه رحمت است.

- قناعت و انتظارات منطقی

قناعت سرمایه‌ای است که باوجود آن، انسان از زیاده خواهی و طلب دست نیافتنی‌ها رهایی می‌یابد.

به تعبیر زیبای صائب:

آسودگی به گنج قناعت نشستن است سیر بهشت در گرو چشم بستن است

کنترل خشم و پرهیز از اندوه:

به گفته روان شناسان، افسردگی، میزان فعالیت را کاهش می‌دهد. زمانی که افسرده‌ایم، گرایش ما به این است که تحرک کمتری در اطراف داشته باشیم. در این زمان، وقت زیادی را فقط صرف نشستن و خیره شدن به یک نقطه می‌کنیم. معمولاً خسته و خواب آلوده‌ایم. به‌ظاهر خود بی‌اعتنا می‌شویم و هیچ چیز توجه ما را جلب نمی‌کند. تنها روی مسائل و مشکلات خود درنگ می‌کنیم. کنترل خشم و پرخاشگری هم ضروری است. افراد پرخاشگر سعی می‌کنند نیازها و خواسته‌های خود را از راه تسلط، توهین و تحقیر دیگران برآورده کنند. پرخاشگری، نشان می‌دهد که فقط به فکر خود هستیم. می‌توانیم به‌جای پرخاش، از شیوه‌های جایگزین آن، مانند مهارت قاطعیت، ابراز وجود و نیز تکنیک جرئت ورزی استفاده کنیم. همچنین برای کنترل احساسات خود، تمرین کنیم و نظرمان را بدون توهین به دیگران اعلام داریم.

-تفریح و شوخ طبعی

در یک برنامه ریزی منطقی برای زندگی، تفریح سالم، ورزش، سیر و سیاحت، گفت و گو های فرح بخش با افراد نیک سیرت، خواب کافی و به‌موقع، شوخی‌های کنترل شده که از آزردن دیگران و آلودگی به گناه دور باشد، جایگاه مهمی دارد و در حقیقت این‌ها به انسان کمک می‌کند که بانشاط و شادابی، وظایف خود را در زندگی انجام دهد و در برابر تهاجم عوامل ناخوشایند و فشارهای روانی، مقاومت موفق و آسانی داشته باشد.

- صداقت در رفتار:

افرادی که بین نیت درونی آن‌ها با رفتار بیرونی‌شان هماهنگی بیشتری وجود داشته باشد از سلامت روانی بهتری برخوردارند. در غیر این صورت سلامت روانی به خطر می‌افتد، مثلاً فردی که دروغ می‌گوید بخش زیادی از انرژی روانی او صرف فاش نشدن دروغ خواهد شد.

- پذیرش ضعف و شکست‌های خود

برای کمک به بهداشت روان لازم است شکست‌ها را به تلاش نکردن نسبت دهیم نه به نداشتن توانایی.

-دوری از فرض‌های غلط ذهنی:

فردی که با خوش رویی با دیگران رفتار نمی‌کند، باعث می‌شود که دیگران نیز همان واکنش را با او داشته باشند، لذا تصور می‌کند که دیگران از او بدشان می‌آید و او را دوست ندارند.

-داشتن هدف در زندگی:

یک فرد سالم، فلسفه زندگی خود را می‌شناسد و زندگی را پوچ و بی‌معنی نمی‌داند، برای زندگی خود ارزش قائل است و بیهوده زندگی خود را فدای امور بی‌ارزش نمی‌کند.

-ابراز احساسات:

احساسات مثبت مانند شادی و محبت و احساسات منفی از جمله نگرانی و اضطراب را درون‌فکنی و سرکوب نکنیم و بدون رفتار پرخاشگرانه آن‌ها را ابراز کنیم.


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک