آشنایی با انواع فرآورده‌های خونی

آشنایی با انواع فرآورده‌های خونی و نحوهٔ نگهداری اندیکاسیون ها و علائم اختصاری

فرآورده‌های خون آن دسته از مواد تشکیل دهنده خون هستند که کاربرد درمانی داشته، می‌توانند به وسیله سانتریوفیوژ، فیلتر کردن و منجمد نمودن با استفاده از روش‌های مرسوم انتقال خون تهیه گردند.

الف) پلاسمای تازه منجمدFFP

ب) کرایوپروسیپیتات

ج) کرایوپورپلاسما (CPP)(Cryo Poor Plasma)

د) خون کامل (whole blood)

ه) پلاکت متراکم (plateet concentration)

و) گلبول قرمزمتراکم (RBC) شامل:

- گلبول قرمز شسته شده

- گلبول قرمز کم لکوسیت

- گلبول قرمز اشعه داده شده

- گلبول قرمز منجمدشده

الف) پلاسمای تازه منجمد

تعریف: مایع حاصل از یک واحد خون کامل است که طی ۸-۶ ساعت جمع آوری و درعرض یک ساعت منجمد می‌شود.

- حجم هر واحد تقریباً ۲۵۰-۲۰۰ میلی لیتر است.

این فرآورده دارای مقادیر نرمال فاکتورهای انعقادی و آلبومین ایمونو گلوبولین و آنتی ترومبین می‌باشد.

دمای مناسب برای نگهداری این فرآورده خونی در بانک خون ۱۸- درجه سانتی گراد و پایین تر می‌باشد.

در هنگام استفاده ازFFPباید آن را در ۳۷ درجه سانتی گراد ذوب کرد و پس از ذوب شدن در عرض حداکثر ۴ ساعت مصرف کرد چنانچه پلاسمایی پس از ذوب شدن مورد استفاده قرار نگیرد، می‌توان آن را در یخچال در دمای یک تا ۶ درجه سانتی گراد گذاشت وتا ۲۴ ساعت، هنوز هم به عنوان پلاسمای تازه مورد استفاده قرار داد.

* سرعت تزریق در بالغین: ۳۰۰-۲۰۰ میلی لیتر در ساعت

* سرعت تزریق در کودکان: ۱۲۰-۶۰ میلی لیتر در ساعت

* باید از طریق فیلتر ۲۶۰-۱۷۰ میکرونی (صافی استاندارد) تزریق شود.

* در تزریق پلاسما احتیاجی به کراس مچ نیست. ولی همگروهی سیستمABOبین دهنده و گیرنده را باید رعایت کرد و چنانچه پلاسمای هم گروه یا سازگار با بیمار یافت نشود، می‌توان از پلاسمای اهداکننده گروهABبه عنوان دهنده همگانی پلاسما استفاده کرد، چون این افراد فاقد آنتیAو آنتیBهستند.

* تجویز روتینRHIGبعداز تزریق حجم‌های نسبتاًکوچک پلاسما اندیکاسیون نداشته اگر چه منطقی است خانم‌هایRHمنفی در سنین باروری که تحتPLASMA EXECHANGEقرار می‌گیرند، هر سه هفته یکبارRHIGبه میزان ۵۰ میکروگرم دریافت نمایند.

* میزان درمانی پلاسما جهت تصحیح فاکتورهای انعقادی ۱۰ccتا ۲۰ccبه ازای هر کیلوگرم وزن بیمار است.

اندیکاسیون های مهم تزریق پلاسما (FFP)

* کمبود چندین فاکتور انعقادی

* کوآگولوپاتی رقتی

* خونریزی در بیماری کبدی

* انعقاد داخل رگی منتشر (DIC)

* برگشت سریع اثر وارفارین در موارد خونریزی یا نیاز به جراحی

*TTPترومبوتیک-ترومبوسایتوپنیک -پورپورا

*PT,PTTبیش از ۵/۱ برابر میانگین طیف مرجع

* کمبود فاکتورهای انعقادی (در صورت عدم دسترسی به کنسانتره فاکتور)

کنترا اندیکاسیون های تزریق پلاسما

پلاسماکنتراندیکاسیون ندارد امادرمواردزیرهم کمک کننده نمی‌باشد:

- افزایش حجم

- جایگزینی ایمنوگلوبولین هادرنقص ایمنی

- حمایت تغذیه ای وترمیم زخم

ب) کرایو پرسیپیتاتCryo precipitate

تعریف: کرایو رسوبی ازFFPاست که به صورت کنترل شده ذوب گشته ومجدداًباcc20-10پلاسمابصورت سوسپانسیون درآمده است. این فراورده حاوی فاکتورهای زیر است:

۱-فاکتورVIII: به میزان ۱۲۰-۸۰ واحد بین المللی

۲- فیبرینوژنmg 300-150

3- فاکتور فون ویلبراند (VWF) به میزان ۷۰%-۴۰% مقدار اولیه

۴- فاکتورXIIIبه میزان ۳۰% – ۲۰% مقدار اولیه

۵- مقادیر قابل توجهی فیبرونکتین

* حجم هر واحد تقریباً ۱۵ میلی لیتر است.

* کرایو را پس از تهیه باید هر چه زودتر مصرف نمود و یا حداکثر در عرض ۲ ساعت پس از تهیه در دمای -۳۰ درجه سانتی گراد منجمد شود. کرایو باید از طریق فیلتر ۲۶۰-۱۷۰ میکرونی (صافی استاندارد) تزریق شود.

* برای مصرف کرایو ابتدا باید در ۳۷ درجه سانتی گراد ذوب شود وپس از ذوب شدن نباید دوباره منجمد گردد و لازم است هر چه سریع‌تر مصرف گردد. پس از ذوب شدن فقط حداکثر تا ۲۴ ساعت در دمای ۶-۱ درجه قابل نگهداری و مصرف است.

* سرعت تزریق بسته به تحمل بیمار داشته و باید هر چه سریع‌تر تزریق شود.

* میزان مصرف کرایو بستگی به عوامل مختلفی داشته و به عنوان مثال برای هیپو فیبرینوژ نمیا معمولأ یک واحد (کیسه) به ازای هر ۵ تا ۱۰ کیلوگرم وزن بدن می‌باشد.

*استفاده ازفراورده سازگارازنظرABOبه ویژه برای کودکان که حجم خون آنهاکم است ارجحیت دارداماانجام آزمایش سازگاری قبل از تزریق لازم نمیباشدوچون حاوی گلبول قرمز نیست انجام آزمایشRHهم لازم نیست.

اندیکاسیون های مهم تزریق رسوب کرایو

* کمبود فاکتور ۸ (در صورت عدم دسترسی به کنسانتره فاکتور)

* هیپو فیبرینوژنمی

* کمبود فاکتور ۱۳

* خونریزی اورمیک (DDAVPدر این حالت ارجحیت دارد)

* چسب فیبرین موضعی

ج) کرایوپورپلاسما (CPP)(Cryo Poor Plasma)

* حجم آن حدود ۲۰۰ سی سی می‌باشد. نام دیگر این فرآورده (CRYO PRECIPITATE-REDUCED) می‌باشد.

* این فرآورده حاوی مقادیر خیلی کم فیبر ینوژن، فاکتور (VIIIC) و فاکتور فون ویلبراند می‌باشد. لیکن سایر فاکتورهای پلاسمایی را به حد کافی دارد.

* در درمان بیماران مبتلا بهTTPکاربرد دارد.

د)(Whole blood) خون کامل

* یک واحد خون کامل شامل ۴۵۰ سی سی خون (به طور متوسط) و ۶۳ میلی لیتر ماده ضد انعقاد – نگهدارنده است.

هماتوکریت آن ۳۶ تا ۴۴% است.

* در فرد بالغ مصرف یک واحد از آن هموگلوبین راg/dl 1و هماتوکریت را ۳% افزایش می‌دهد.

* تزریق خون کامل همگروه از نظر سیستمABOوRHبا گیرنده الزامی است.

* حتماً از ست تزریق خون باید استفاده شود.

*اندیکاسیون های مصرف خون کامل جایگزینی بیش از یک حجم خون یا بیش از ۴ -۵ لیتر در طی ۲۴ ساعت در یک فرد بالغ.

*مدت نگهداری ۳۵ روز (باماده ضدانعقادCPDA-1) و ۲۱ روز (باضدانعقادCPD) میباشدودمای خون کامل وخون فشرده ۱-۶ درجه سانتی گراد است.

اندیکاسیون های مصرف خون کامل

۱-Massive Transfusion(جایگزینی بیش ازیک حجم خون یابیش از ۴-۵ لیتردرطی ۲۴ ساعت دریک فردبالغ)

۲-Exchange Transfusion(تعویض خون)

۳-درمواردی که کنسانتره قرمز در دسترس نباشد.

کنترا اندیکاسیون های مصرف خون کامل

۱-نارسایی احتقانی قلب

۲-آنمی مزمن

د-پلاکت متراکم (Platelet concentration)

تعریف: حجمی از سلول‌های پلاکتی که ازخون کامل جداشده است.

* حجم ۷۰-۵۰ میلی لیتر

* دوز مناسب تزریق در بالغین به خوبی تعیین نشده است. ولی می‌توان پاسخ درمانی به تزریق را با محاسبهCCIامکانپذیر نمود. معمولاً یک دوز درمانی برای یک بیمار بالغ به ۵ واحد یا بیشتر نیاز دارد.

* تزریق هر واحد پلاکت رندوم ۱۰۰۰۰ – ۵۰۰۰ در میکرولیترو پلاکت آفرزیس ۶۰۰۰۰-۳۰۰۰۰ در میکرولیتر پلاکت را افزایش می‌دهد.

* پلاکت در دمای ۲۴-۲۰ درجه سانتی گراد و به طور متوسط ۲۲ درجه به مدت ۵-۳ روزهمراه باتکانهای ملایم وآژیتاسیون قابل نگهداری است.

* تزریق پلاکت هم گروه و یا سازگار از نظر سیستمABOبا گلبول قرمز گیرنده توصیه می‌گردد.

بیمارانRHمنفی بایستی پلاکتRHمنفی دریافت نمایند به خصوص در کودکان و یا زنان در سنین باروری در غیر این صورت باید از ایمونوگلوبولینRHاستفاده شود. درموردسایربیماران تزریق پلاکت بدون درنظرگرفتن سازگاریABOامکانپذیراست.

اندیکاسیون های مهم تزریق پلاکت

* ترومبوسیتوپنی به علت کاهش تولید پلاکت:

- پایدار سازی وضعیت بیمارPIT<10,000

- در صورتی که بیمار تب داردPIT<20,000

* در صورت خونریزی شبکیه یاCNSو خونریزی عروق کوچک به علت اختلال عملکرد پلاکت:

PIT<100,000

* درصورت خونریزی یاانجام اقدامات تهاجمی یاجراحی:PlT<40,000-50,000

کنتر اندیکاسیون های تزریق پلاکت

* تزریق پلاکت درITPاندیکاسیون ندارد مگر در صورت خونریزی فعال.

* در (Heparin Induced Thrombocytopenia)HITوTTPتزریق پلاکت می‌تواند زیان بار باشد.

و) گلبول قرمز (RBC)(Packed cell)

تعریف: حجمی ازخون که سرم آن جداشده باشد.

* حجم هر واحد تقریباً ۲۵۰ میلی لیتر است.

* فاصله زمانی مناسب برای تزریقPacked cellاز زمان ارسال توسط بانک خون تا شروع تزریق بر بالین بیمار ۳۰ دقیقه می‌باشد.

* هماتوکریت گلبول قرمز متراکم ۶۵ تا ۸۰ درصد می‌باشد.

*مدت نگهداری (با ضد انعقادCPDA-1) 35روز می‌باشد دمای نگهداری خون کامل و خون فشرده ۶-۱ درجه سانتی گراد می‌باشد.

* سرعت تزریق در بالغین ۳۰۰-۱۵۰ میلی لیتر در ساعت و در کودکان ۵-۲ میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم در ساعت است.

*تزریقRBCهم گروه و یا سازگار از نظر سیستمABOبا پلاسمای گیرنده الزامی است.

*در فرد بالغ مصرف یک واحد از آن هموگلوبین راg/Dl 1و هماتوکریت را ۴-۳ در صد افزایش می‌دهد. در اطفال تزریق به میزانMl/kg 8-10هموگلوبین راg/Dl2هماتوکریت را ۶ درصد افزایش می‌دهد.

اندیکاسیون های مهم تزریق گویچه‌های قرمز

- آنمی علامت دار در یک بیمار با حجم خون طبیعی (علائم مانند نارسایی احتقانی قلب، آنژین و …)

- از دست دادن حاد خون بیشتر از ۱۵% حجم خون تخمین زده شدهACUTE BLOOD LOSS>15%

HB<9قبل از عمل جراحی و انتظار از دست دادن بیش از ۵۰۰mlخون در عمل جراحی

HB<7در یک بیمار بد حال و بحرانی

HB<8در بیمار مبتلا به سندرم حاد عروق کرونر

HB<10همراه با خونریزی ناشی از اورمی یا ترومبوسیتوپنی

- در بیماری سلول داسی شکل (SCA)

تذکر:

جهت تزریق خون کامل وPacked cellسازگاریABOوانجام کراس مچ الزامی است.


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک