(زمان خواندن: 4 - 8 دقیقه)

روش‌هایاکسیژن درمانی

اکسیژن توسط پزشک تجویز می‌گردد. غلظت بیشتر از میزان جریان در دقیقه اهمیت دارد.وقتی تجویز اکسیژن یک اقدام اورژانس است، پرستار می‌تواند بدون دستور پزشک، برای بیمار اکسیژن تجویز نماید

برای بیماران مبتلا بهCOPD  ، یک سیستم اکسیژنlow flow  ضروری است

در بیمارستان‌ها، اکسیژن از طریق مرکزی در اختیار بیمار قرارمی گیرد.سیلندرهای اکسیژن نیز برای مواقعی که اکسیژن دیواری در دسترس نیست یا استفاده از آن عملی نیست (مثلاً برای انتقال بیمار از یک واحد به واحد دیگر) در دسترس می‌باشند.

بیمارانی که در منزل به اکسیژن درمانی نیاز دارند می‌توانند از سیلندرهای کوچک اکسیژن استفاده نمایند

  روشهای اکسیژن درمانی1

 

گازهای خشک، غشاهای مخاطی تنفسی را دهیدراته می‌نمایند. وسایل مرطوب کننده که بخار آب را به هوای دمی اضافه  می‌کنند، برای اکسیژن تراپی به ویژه جریان‌های بیشتر ازlit / min2 ضروری می‌باشند .این وسایل،رطوبتی حدود 20% تا 40% فراهم می‌نمایند

اکسیژن از میان آب مقطر استریل یا آب شیر عبور کرده و سپس از طریق یک لوله، این هوای مرطوب تنفس می‌شود

 

  روشهای اکسیژن درمانی2

مرطوب کننده‌ها مانع خشک شدن غشاهای مخاطی می‌گردند و تخلیه ترشحات را آسان‌تر می‌نمایند

حباب‌های هوایی که در مخزن آب تولید می‌شوند، بخار آب بیشتری تولید می‌نمایند

در تجویز مقادیر کم اکسیژن مثلاً lit/min2-1با نازال کانولا،مرطوب سازی اکسیژن لازم نیست.

وقتی بیمار اکسیژنlow flow  را تنفس می‌کند،هوای جو نیز به اندازهٔ کافی وارد می‌شود (که به طور طبیعی  دارای بخار آب است) و همین امر مانع خشک شدن مخاط می‌گردد

سیلندرهای اکسیژن باید با احتیاط و به وسیلهٔ چرخ‌های مخصوص جا به جا شوند تا از سقوط و آسیب خروجی آن(outlet)جلوگیری شود.آن‌ها را باید جایی دور از گرم کننده‌ها و محل‌های شلوغ نگهداری نمود

برای استفاده از اکسیژن دیواری، مراحل زیر را انجام  دهید

1- فلومتر را بهoutletدیواری وصل کنید

2- بطری مرطوب کننده را با آب شیر یا آب مقطر، طبق پروتکل بیمارستان خود پر کنید

3- بطری حاوی مرطوب کننده را به فلومتر وصل کنید.

4- لوله اکسیژن تجویز شده و وسیله تحویل اکسیژن را به مرطوب کننده وصل کنید

5- فلومتر را برای تحویل اکسیژن تجویز شده، تنظیم کنید

سیستم تحویل اکسیژن

انتخاب سیستم، به میزان نیاز بیمار به اکسیژن، سن و راحتی او بستگی دارد  . در بیشتر سیستم‌ها، اکسیژن تحویل شده، قبل از تنفس با هوای اتاق مخلوط می‌شود. با این نوع سیستم، تنظیم دقیق درصد اکسیژن دمی یاFio2امکان پذیر نیست. وقتی تنظیم درصد اکسیژن دریافتی اهمیت دارد، باید از وسایلی مثل ماسک ونچوری استفاده کرد.

کانولا(CANNULA):

  روشهای اکسیژن درمانی3

کانولای بینی متداول‌ترین و ارزان‌ترین وسیلهٔ تجویز اکسیژن است.

استفاده از کانولای بینی آسان است و با توانایی بیمار در غذا خوردن و صحبت کردن تداخلی ندارد. نسبتاً راحت است و اجازه می‌دهد که بیمار آزادانه حرکت کند. بیمار کانولای بینی را به خوبی تحمل می‌کند.

کانولای بینی با سرعت جریان 2 تا 6 لیتر / دقیقه، غلظت نسبتاً پایینی از اکسیژن را (24% تا 45%) به بیمار  می‌رساند.  وقتی سرعت جریان از شش لیتر  / دقیقه بیشتر می‌شود، بیمار هوا را می‌بلعد و 2Fio افزایش نمی‌یابد.

محدودیت‌های کانولا عبارتند از

1-     ناتوانی در تحویل غلظت‌های بالاتر اکسیژن

2-     خشک کردن و تحریک غشاهای مخاطی.

 

ماسک صورت( FACE MASK):

  روشهای اکسیژن درمانی4

ماسک‌های صورت که بینی و دهان بیمار را  می‌پوشانند، برای تهویه اکسیژن به کار می‌روند. قسمت‌های بازدمی در دو طرف ماسک قرار دارند و اجازه می‌دهند دی اکسید کربن بازدمی خارج شود.

ماسک‌های اکسیژن گوناگونی وجود دارد:

1-   ماسک‌های ساده که غلظتی حدود 40% تا 60% را با سرعت 5 تا 8 لیتر / دقیقه به بیمار می‌رسانند.

2- Partial rebreather mask

ماسکrebreather نسبی که با جریان 6  تا 10 لیتر / دقیقه، اکسیژنی با غلظت 60% تا 90% را به بیمار   می‌رسانند.کیسه ذخیره اکسیژن که به ماسک چسبیده اجازه می‌دهد تا بیمار یک سوم هوای بازدمی را همراه با اکسیژن تنفس کند. بدین ترتیب با چرخش دوبارهٔ اکسیژنِ بازدمی،Fio2افزایش می‌یابد

کیسه ماسکrebreather  نسبی نباید در طی دم به طور کامل روی هم بخوابد و باد آن خالی شود تا از افزایش تدریجی  دی اکسید کربن جلوگیری شود. اگر این مشکل رخ بدهد پرستارمی‌تواند جریان اکسیژن را افزایش دهد .

3-Non rebreather NASAL CANNULA

  روشهای اکسیژن درمانی5

ماسکnon rebreatherاکسیژن را با غلظت بالاتر به بیمار می‌رساند. به طوری که با سرعت جریان 10 تا 15 لیتر / دقیقه اکسیژنی با غلظت حدود  95%تا 100% را به بیمار  می‌رساند

دریچهٔ یک طرفه‌ای که بین ماسک و کیسهٔ ذخیره وجود دارد مانع از ورود هوای اتاق و هوای بازدمی به کیسه می‌شود و بدین ترتیب فقط اکسیژن موجود در کیسه تنفس  می‌شود.

برای پیشگیری از افزایش تدریجی  دی اکسید کربن،کیسهٔnon rebreatherنباید به طور کامل در طی دم روی هم بخوابد. اگر چنین اتفاقی روی دهد، پرستار باید با افزایش جریان اکسیژن تحویلی، این مشکل را اصلاح نماید.

4-Venturi Mask

ماسک ونچوری(venturi)غلظت‌های متفاوتی از اکسیژن، از 20% تا 40% یا 50% را با سرعت جریان 4 تا 10 لیتر در دقیقه ارائه می‌کند

 

روشهای اکسیژن درمانی6

 

ماسک ونچوری لوله‌ای قطور  دارد و بر اساس غلظت اکسیژن تحویلی و سرعت جریان، آداپتر آن دارای کد بندی رنگی است.برای مثال آداپتر آبی با سرعت 4 لیتر / دقیقه اکسیژن را با غلظت 24% و آداپتر سبز با سرعت 8 لیتر / دقیقه اکسیژن را با غلظت 35% به بیمار می‌رساند

شروع اکسیژن با ماسک مثل شروع اکسیژن با کانولاست با این تفاوت که پرستار باید ماسکی با سایز مناسب برای بیمار تهیه کند،سایزهای کوچکتر برای اطفال در دسترس است. تجویز اکسیژن به وسیلهٔ ماسک یا چادر صورت(face tent)نیز انجام می‌شود. محدودیت‌های ماسک‌ها عبارتند از اشکال در رسیدن به اندازهٔ مناسب با صورت، عدم تحمل توسط بیمارانی که از احساس گرما یا احساس خفگی شکایت دارند

5- چادر صورتFACE TENT:

  روشهای اکسیژن درمانی7

زمانی که بیمار نمی‌تواند ماسک را تحمل کند، می‌توان از چادرهای صورت( face tent)استفاده  کرد. این چادرهای صورت غلظت‌های متفاوتی از اکسیژن را فراهم می‌نمایند. مثلاً با جریان 4 تا 8 لیتر / دقیقه غلظتی حدود 30% تا 50% فراهم می‌نمایندپوست بیمار را مکرراً از نظر رطوبت و خراشیدگی نگاه کنید و در صورت نیاز آن را خشک کنید.

در نوزادان هود اکسیژن یک گنبد پلاستیکی سفت است که سر نوزاد را در برمی‌گیرد. هودها مقادیر دقیقی از اکسیژن را با رطوبت بالا تحویل می‌نمایند.

نکات:

- نباید اجازه داد که گاز مستقیماً به صورت نوزاد بخورد و هود نباید با گردن، چانه یا شانه نوزاد تماس داشته باشد

- دراطفالچادر اکسیژنشامل یک سایبان مستطیل،شفاف و پلاستیکی است که به اکسیژن یا منبع هوای فشرده و یک مرطوب کننده برای مرطوب کردن هوا یا اکسیژن متصل است

-برای جلوگیری از گرم شدن بیش از اندازهٔ داخل چادر اکسیژن و به منظور ایجاد دمایی حدود 20 تا 21 درجه سانتی گراد،  برای چادرها مکانیسم‌های خنک کننده در نظرگرفته شده است.

-کودک را با گان یا پتوی پنبه‌ای بپوشانید. کودک، داخل چادر نباید دچار لرز شده و یا بدنش مرطوب گردد

-ابتدا با جریان 15 لیتر / دقیقه به مدت پنج دقیقه داخل چادر را از اکسیژن پر کنید. بعد فلومتر را بر اساس دستور پزشک تنظیم کنید. این کار کمک می‌کند تا غلظت اکسیژن ِ چادر با سرعت بیشتری به سطح مورد نظر برسد

     FACE  TENT  

چادرها اکسیژنی با غلظت حدود 30% به بیمار   می‌رسانند

Oxygen PercentageDevice
40%Nasal cannula
24, 28, 35 or 40%Venturi mask
40 – 60%Simple face mask
80 – 95%Nonrebreather mask


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک