ارتباط با ما : info@behrazm.ir

کیست هیداتیک

 

          کیست هیداتیک7    کیست هیداتیک6    کیست هیداتیک5

       

تعریف بیماری

 بیماری کیست هیداتیک یکی از خطرناک ترین بیماری‌های قابل انتقال از حیوانات به انسان است . واژه هیداتیس به معنی یک قطره آب است . بیماری توسط نوزاد یک انگل روده‌ایسگ که وارد بدنانسان و دام می‌شود بروز می‌کند. کرم بالغ در روده سگ و نوزاد در بدن انسان و حیوانات اهلی نشخوارکننده زندگی می‌کند. عامل ایجاد بیماری مرحله نوزادی انگل اکینوکوکوس گرانولوزوس است.

اهمیت بیماری کیست هیداتیک:

پراکندگی انگل در سطح جهان وسیع بوده ولی شایع‌ترین مناطق درگیر ساحل مدیترانه، جنوب روسیه، ایران، استرالیا وبلغارستان می‌باشد. میزبانان اصلی آن گوشتخواران بویژه سگ سانان هستند اما انگل در سایر حیوانات اهلی و وحشی از جمله گاو، گوسفند، روباه، خوک و شتر نیز دیده می‌شود.

چرخه زندگی انگل کیست هیداتیک:

چرخه زندگی این انگل بین سگ سانان و گیاهخواران تکمیل می‌شود. کرم بالغ در رودة کوچک گوشتخواران مخصوصاً سگ‌ها زندگی می‌کند و تخم‌های خود را از طریق مدفوع به محیط بیرون می‌رساند. تخم‌های دفع شده در مدفوع سگ بلافاصله برای دام و انسان آلوده کننده است.

گوسفند، گاو و بز نیز به هنگام چریدن و خوردن علف‌های آلوده تخم‌های اکینوکوک را همراه علوفه آلوده وارد دستگاه گوارش خود می‌کنند و تخم‌ها پس از ورود به دستگاه گوارش میزبان باز شده و جنین قلابدار به درون بافت روده مهاجرت نموده و از طریق عروق روده یا مجاری لنفاوی، به کبد می‌رسند.

تعدادی از آنها در کبد می‌مانند و تعدادی به ریه می‌رسند، تعداد کمتری نیز به سایر ارگان‌ها مانند کلیه، طحال، عضلات و مغز حمل می‌شوند در این مرحله انگل پس از استقرار در بافت شروع به رشد و نمو کرده و طی چند ماه کیست‌های در اندازه‌های مختلف ایجاد می‌کنند حال درصورتی که سگ سانان از احشاء آلوده به این کیست نشخوار کنندگان تغذیه نمایند دوباره سیکل بیماری تکرار می‌شود.

علائم بیماری کیست هیداتیک:

 پس از بلع تخم هر اندامی از بدن می‌تواند محل بوجود آمدن کیست باشد و بسته به این که در چه اندامی کیست ایجاد شده اختلال درعملکرد همان عضو را داریم. کیست‌های ریوی و کبدی شایع‌تر هستند. علایم این بیماری از درد ساده در محوطه راست شکمی گرفته تا تنگی نفس، سرفه‌های خشک، عفونت‌های ثانویه به دنبال پاره شدن کیست در اعضای داخلی و شوک آنافیلاکسی متغییر است گاهی تعداد این کیست‌ها به حدی در کبد افزایش می‌یابند که موجب از کار افتادن کبد خواهد شد که در صورت درمان نشدن منجر به مرگ می‌شود. علائم این بیماری بستگی به محل استقرار کیست (کبد، ریه، مغز، استخوان)، بزرگی کیست و موقعیت کیست دارد. به عنوان مثال در مغز و چشم سریعاً ایجاد علامت می‌کند در حالی که در کبد سال‌ها طول می‌کشد تا ایجاد علامت نماید.

درمان

در حال حاضر جراحی کیست‌های هیداتیک در انسان تنها راه اساسی معالجه بیماری است اما این بیماری به راحتی از طریق جلوگیری از کشتار دام به روش غیر بهداشتی، کنترل تعداد سگ‌های ولگرد، درمان مستمر سگ‌های گله، جلوگیری از ورود سگ‌های ولگرد به زمین‌های کشاورزی و آموزش همگانی مردم به پیشگیری و کنترل این بیماری قابل پیشگیری است.

توجه:

- استان گیلان از مناطق آندمیک برای بیماری هیداتید محسوب می‌شود بنابراین در برخورد با بیماران دارای علایم خاص نظیر سرفه، تنگی نفس، خلط و درد قفسه سینه همواره باید این بیماری را مد نظر داشت.

- با توجه به علایم گمراه کننده بیماران و تشخیص‌های افتراقی زیادی که ممکن است برای بیماران مطرح شود، اکثر بیماران دیر تشخیص داده می شوندو با علایم و عوارض حاصل از پارگی کیست مراجعه می‌کنند که این عامل، درمان بیماران را مشکلتر و طولانی‌تر می‌سازد.

- با در نظر داشتن اهمیت بیماری هیداتید، باید توجه بیشتری برای تشخیص بیماری نمود و با توجه به شیوع بالای بیماری، مشاهده یک توده مدور و کروی در (CXR) همواره باید کیست هیداتید تلقی گردد مگر آنکه با انجام اقدامات تشخیصی بیشتر خلافش ثابت شود.

- در صورت تشخیص زودتر بیماری، ممکن است درمان دارویی موثرتر باشد.

- با تشخیص کیست هیداتید پاره شده ریه در بیمار، باید حتماً ارگانهای دیگر مانند کبد را از نظر درگیری کیست بررسی نمود.

- در حال حاضر بهترین و مناسبترین روش جراحی بیماران مبتلا به کیست هیداتید عارضه دار ریه، تخلیه کیست و بستن سوراخ‌های برونشیال (EBOC) می‌باشد.

نکات ساده پیشگیری از این بیماری:

1- رعایت بهداشت فردی و محیط

2- ضد عفونی نمودن سبزی جات با توجه به اینکه سبزیجات، صیفی جات و میوه‌های بوته دار زمینی مثل توت فرنگی از عمده‌ترین فاکتورهای آلودگی به تخم این انگل می‌باشند . حتماً باید قبل از مصرف به خوبی با آب شستشو گردیده و برای اطمینان از جداشدن تخم انگل از سبزیجات، چند قطره مایع ظرفشویی به داخل ظرف شستشو اضافه شود، سبزیجات چند لحظه در داخل آب تکان داده شود تا آب کف نماید.

3- در صورتی که سگ دارید داروهای ضد انگلی به سگ‌ها داده و برای آن‌ها شناسنامه تهیه نمایید و هر چند وقت یک بار آنها به دامپزشک ببرید.

4- اگر کشتار دام مثل قربانی کردن و نذری دارید در صورت مشاهده کیست‌های کبدی در گاو و بخصوص ، گوسفند هرگز آنها را پاره نکنید چون باعث کیست هیداتیک چشمی در انسان می‌شوند و همچنین کبد حیوان را بطور بهداشتی دفن کنید چون اگر سگی این احشاء آلوده را بخورد دوباره سیکل انگل تکرار می‌گردد.

5- محصور نمودن مزراع و جلوگیری از ورود سگ‌ها به آنها.

6- عدم تماس با سگ‌ها.

منابع

Saidi F. Rezwan N. Intraoperative Bronchial Aspiration of Ruptured Pulmonary Hydatid cyst. Ann. Thorac surg. 1990 54 (4) 1232.

Saidi F. Treatment of echinococcal cysts. Master of surgery. 2 Eded Vol:2 Boston, letter. Brown 1992: 1221.

Saidi F. Surgery of the Hydatid disease London. W.B Sanders 1976.


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک