ارتباط با ما : info@behrazm.ir

گندزدایی آب با دستگاه ازن زنی پرتابل در شرایط بحرانی و عملیاتی

 

 

  ازن تراپی1

 

 

دکتر مرتضی ایزدیمهندس امیر ادیب زاده، زهرا بابای، عذرا باقری بجستانی

اهمیت آب در زندگی موجودات زنده امروزه بر همه روشن است. انسان بدون وجود آب تا یک هفته قادر به ادامه حیات نیست. اجتماعات اولیه بشر همواره در اطراف منابع آبی تشکیل شده و این مایع حیات منشاء پیدایش همه موجودات است. کمبود آب باعث شد تامصرف آب‌های آلوده افزایش یافته ومصرف این گونه آب‌ها موجب پیدایش بسیاری از بیماری‌ها از جمله اسهال و استفراغ گردد.

آب سالم آبی است که برای مصرف کننده حتی اگر به مدت طولانی آشامیده شود خطری نداشته باشد.

آب سالم آبی است که:

1- بدون عوامل زنده بیماری زا باشد.

2- بدون مواد شیمیایی زیان آور باشد.

3- طعم مطبوع داشته باشد.

4- قابل استفاده برای مصارف خانگی باشد.

آبی را آلوده می‌نامند که دارای عوامل بیماری زای عفونی یا انگلی، ضایعات ومواد شیمیایی سمی باشد.

روش‌های ساده تصفیه آب سالم در شرایط بحران:

اگرچه سالم بودن آب شرایط بسیارمهم در انتخاب منبع تأمین آب است ولی در شرایط اضطراری از منابعی که احتمال آلودگی آنها نیز وجود دارد هم استفاده می‌شود.

* روش‌های ساده تصفیه آب

1- نگهداری و رسوب دهی:

نگهداری ساده‌ترین روش بهبود آب می‌باشد معمولاً" عوامل بیماریزای خاص بیش از چند روز نمی‌توانند به زیست خود ادامه دهند ولی برای این کار مخازن زیادی مورد نیاز است. براثر رسوب دهی مواد معلق به همراه عوامل بیماریزای موجود در آب ته نشین می‌شوند باید به این نکته توجه شود که ظروف نگهداری آب باید کاملاً" تمیز بوده ودرب آب کاملاً" بسته باشد تا از ورود آلودگی وحشرات به داخل آن جلوگیری شود در غیر این صورت می‌تواند محلی مناسب برای پرورش عوامل بیماریزا باشد.

2-جوشاندن:

حرارت اولیه روش گندزدایی آب‌های مشروب بوده است. این روش در اردوگاهها یا مواقعی که اشکالی در سیستم توزیع آب پیش آمده روش مناسبی برای گندزدایی مقادیر کم آب را به مدت 5 تا 20 دقیقه می‌جوشانند.

نکته قابل توجه این ست که جوشاندن آب باید شدید باشد. اگر آرام وبه مدت کوتاهی صورت گیرد چاره ساز نخواهد بود ضمناً" شرایط نگهداری نباید به گونه‌ای باشد که موجب آلودگی مجدد آن شود.

3- کلرزدن به آب:

3-1) کوزه گذاری:

کوزه گذاری بهترین راه گندزدایی چاههای آب بوده و به راحتی انجام می‌گیرد برای این کار ابتدا یک کوزه معمولی را که معادل 15- 12 لیتر آب گنجایش دارد تهیه کرد در سطح خارجی کوزه روزنه‌هایی ایجاد کرده و مقدار 25 تا 35 گرم از پودر پرکلرین را برداشته ودر یک سطل پلاستیکی محتوی آب گرم حل می نمائیم. سپس محلول حاصله را وارد کوزه کرده ومابقی آن را تا دهانه کوزه از آب پر می‌کنیم دهانه کوزه را محکم می‌بندیم. کوزه فوق را باید در عمق متری سطح آب آویزان نمائیم این کوزه قادر است آب چاهی را که روزانه معادل 1200 لیتر آب از آن برداشت می‌شود به مدت یک هفته ضدعفونی نماید.

نوع دیگری از کوزه وجود دارد که در آب‌های با حجم بیشتر و جاری می‌توان استفاده نمود در این روش کوزه‌ای را با شرایط بالا تهیه کرده ودر دوطرف آن دو سوراخ با قطر 6 میلیمتر ایجاد می نمائیم سپس 75 گرم از پودر پرکلرین را با 3 لیتر ماسه مخلوط نموده و درون کوزه می‌ریزیم بقیه مراحل کار مانند کوزه قبلی می‌باشد از این قبیل کوزه‌ها می‌توان جهت گندزدایی آبهای جاری مانند قنات وچشمه و چاههای عمومی که میزان برداشت بیشتری دارند استفاده نمود.

2-3) استفاده از کلر مادر:

تهیه محلول کلر مادر جهت سالم سازی آب آشامیدنی در شرایط اضطراری وعدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم به شرح زیر می‌باشد:

- یک قاشق غذا خوری یا سه قاشق مربا خوری پودر هیپوکلریت کلسیم (پودر کلر) را با یک لیتر آب مخلوط کرده وبهم بزنید. محلول بدست آمده محلول یک درصد کلر یا کلر مادر است که باید در ظروف در بسته دور از نور نگهداری شود. (شیشه‌های مات) برای ضد عفونی یک لیتر آب آشامیدنی باید هفت قطره توسط قطره چکان وارد آب مورد نظر نمود وپس از 30 دقیقه آن را مصرف کرد.

نکته:هرخانواده می‌تواند کلر مادر رابرای خود تهیه کند یا این که هر چند روز یکبار برای دریافت محلول کلر مادر که در مراکز بهداشت تهیه شده است مراجعه نموده وبه ازاء یک سطل پراز آب که برای آشامیدن استفاده می‌نمایند یک قاشق از محلول کلر مادر را وارد آب کرده بعد از بهم زدن پس از 30 دقیقه آن را مصرف نماید.

3-3) استفاده از قرص‌های گندزدایی کننده:

این قرص‌ها معمولاً"توسط امدادگران بین افراد مصیبت زده توزیع می‌گردد وبه ازاء 20 لیتر آب آشامیدنی یک قرص کلر کفایت می‌کند.

اولین سیستم استفاده از ازن به عنوان یک ضد عفونی کننده قوی در سال 1866 در شهر نایس (فرانسه) اجرا گردید. اینک پس از گذشت صد وچهل سال، آب آشامیدنی بسیاری از شهرهای جهان، استخرهای بزرگ و کوچک، مخازن نگهداری آب، آکواریم ها، پارک‌های آبی و... در سراسر جهان بدین وسیله ضد عفونی و نگهداری می‌شوند.

 سیستم‌های تصفیه هوا نیز با استفاده از ازن در بسیاری از خانه‌ها، رستوران‌ها، هتل‌ها و سایر مجامع عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ازن را همگان به عنوان ماده‌ای که در بالای جو زمین انباشته شده و لایه محافظی در مقابل اشعه زیان آور ماوراء بنفش خورشید است، می‌شناسند.

هر یک از روش‌های مورد استفاده دارای مزایا و معایبی است که استفاده از آن را محدود می‌نماید به عنوان مثال کلر و ترکیبات آن جزء رایج‌ترین روش‌های گندزدایی آب در ایران محسوب می‌شوند.

 امروزه با افزایش میزان ترکیبات تری هالومتان ها در منابع آب آشامیدنی تشکیل ترکیبات کلروفنل و نیز تغییر طعم و بوی آب استفاده از این گندزداها را با مشکلاتی روبرو ساخته است. امروزه تأمین آب سالم، بهداشتی و عاری از هرگونه آلودگی یکی از اهداف اصلی تمام بخش‌های بهداشتی در سراسر جهان است. به همین خاطر تمهیدات ویژه‌ای را برای تأمین و تصفیه آب در نظر گرفته‌اند، چراکه در صورت مصرف آب آلوده، ممکن است طیف وسیعی از بیماری‌ها در جامعه شیوع پیدا کند و اپیدمی‌های گسترده‌ای جوامع مختلف را دچار چالش نماید.

علاوه براین صرف هزینه‌های اضافی جهت تهیه داروهای مورد نیاز این بیماری‌ها، مشکل را دوچندان می‌نماید.

از این رو مسئولان امر ترجیح می‌دهند با تصفیه آب و صرف هزینه‌های کمتر و زیربنایی در این بخش، از مشکلات جدی‌تر جلوگیری می‌نمایند. در مواقعی که ناحیه‌ای از جهان دچار وضعیت بحرانی می‌گردد، تأمین آب سالم جهت پیشگیری از شیوع انواع بیماری‌ها، جزء اولویت‌های اصلی خواهد بود.

در شرایط بحرانی مانند بلایای طبیعی (زلزله، سیل و ...) و یا جنگ، رساندن آب سالم به بلادیدگان، مصدومان، امدادگران و رزمندگان در جبهه از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشد.

 با استفاده از دستگاه ازن زنی پرتابل چنانچه منابع آب در معرض خطر آلودگی‌های مختلف قرار گیرند، آب در محل مصرف، گندزدایی شده و این امکان را فراهم می‌سازد که با کمترین هزینه و امکانات، آب قابل شرب به دست آید.

گندزدایی عاملی ضروری و نهایی در مقابل تماس انسان با میکروارگانیسم‌های پاتوژن اعم از ویروس‌ها، باکتری‌ها و انگل‌های تک یاخته است. تخریب پاتوژن ها و انگل‌ها توسط گندزدایی بطور قابل توجهی به کاهش بیماری‌های منتقله توسط آب کمک می‌کند، اما در سال‌های اخیر مشخص گردید که استفاده از مواد شیمیایی نظیر کلر و ترکیبات آن می‌تواند منجربه تشکیل محصولات فرعی گردد و این مواد برای انسان و حیوانات، سمی یا ژنوتوکسیک است.

همچنین ثابت گردیده است که بعضی پاتوژن ها یا انگل‌ها نسبت به گندزداها کاملاً مقاوم هستند و میکروارگانیسم‌های شاخص متداول گاهی جهت اطمینان از پاکی آب مناسب نیستند. ازن یک گندزدای عالی است و می‌تواند حتی میکروارگانیسم‌های بسیار مقاوم به گندزداهای متداول را غیرفعال کند.

تاریخچه علمی ازن:

اولین تجربه‌های ازناسیون در سال 1893 در سیستم آب آشامیدنی مورد استفاده قرار گرفت و از آن تاریخ به بعد بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی، از آن به عنوان یک اکسید کننده و باکتری زدا در سیستم‌های تصفیه آب و استخرهای شنا استفاده نمودند. به طوریکه امروزه بیش از 5000 استخر شنا از این روش به عنوان ضد عفونی کننده آب استفاده می‌کنند.

 نخستین کاربرد آن در مقیاس تجاری در سال 1906 برای ضد عفونی آب آشامیدنی در شهر نایس (فرانسه) بوقوع پیوست.

خصوصیات گاز ازن:

گاز ازن قویترین اکسید کننده و ضدعفونی کننده و فرم سه اتمی اکسیژن می‌باشد که بعد از تأثیر گذاری و انجام فرآیند هیچ باقیمانده‌ای از خود برجا نگذاشته و به سرعت به اکسیژن دو اتمی (O2) تبدیل می‌گردد. ماده اولیه آن اکسیژن (هوا) و تولید آن در محل می‌باشد. به دلیل اینکه مکانیسم عمل ازن با اثر بر روی دیواره باکتری است سرعت عمل آن حدود 3000 بار سریع‌تر از کلر می‌باشد.

کاربردهای ازن در ضدعفونی و تصفیه آب:

- ضد عفونی: یعنی کشتن میکروارگانیسم‌ها (مانند باکتری‌ها/ ویروس‌ها/Giardia lamblia/ Cryptosporidium

- حذف کردن بو (Deodorization

- حذف کردن رنگ (Decolourization

- اکسید کردن آهن و منگنز و تبدیل آنها به ترکیبات نامحلول و قابل فیلتر؛

- کاهش میزان مواد آفت کش، باقی مانده‌های مواد دارویی و سایر مواد آلوده کننده؛

- کنترل رشد جلبک‌ها و تک یاختگان؛

- اکسید کردن مواد آلی و غیر آلی آلوده کننده آب؛

- رسوب دهی فلزات سنگین؛

- خنثی کردن بار سطحی مواد جامد معلق، لخته سازی و رسوب دهی آنها.

مزایای استفاده از گاز ازن:

- تولید در محل و عدم نیاز به تجهیزات انتقال و ذخیره سازی؛

- کارآیی بالا جهت ضدعفونی و اکسید کردن بدون مشکلات مربوط به جابجایی؛

- عدم تولید محصولات جانبی مضر همچون تری هالو متان‌ها؛

- تجزیه گاز ازن اضافی به اکسیژن؛

- غیر حساس بودن نسبت بهpH؛

- کاربرد ازن در گندزدایی آب.

ازن از جمله ترکیباتی است که با توجه به خواص ویژه خود، نزدیک به یک قرن است که به عنوان گند زدا در آب آشامیدنی توسط کشورهای اروپایی مورد استفاده قرار گرفته است. در ابتدا فرایند ازناسیون برای کاهش محصولات فرعی حاصل از کلر زنی از جمله‌تری هالومتان ها و هالواستیک اسیدها مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیقات نشان داده شده است آب‌هایی که مورد ازن زنی واقع شده‌اند، میزان تشکیل محصولات فرعی ضد عفونی در مقایسه با آب‌هایی که صرفاً تحت عملیات انعقاد سازی قرار گرفته‌اند، بسیارکاهش یافته است. از آنجایی که غیر فعال کردن کیست‌های پروتوزوئرهای مولد بیماری در آب مهم است، ازن بطور متناوب جهت گندزدایی آب آشامیدنی استفاده می‌شود و می‌تواند 99/99 درصد میکروارگانیسم‌های موجود در آب از جمله ویروس‌ها، باکتری‌ها و پروتوزوآ را از بین ببرد.

ژیاردیا تک یاخته تاژکداری است که انگل روده انسان و حیوانات می‌باشد. اگرچه روش معمول انتقال آن شخص به شخص است اما این انگل یکی از مهمترین عوامل بیماریهای منتقله از آب محسوب می‌شود.

افزودن کلر به آب با مقادیر متعارف نمی‌تواند آنرا از بین ببرد.. براساس گزارش‌های انجام شده این گندزدا در غیرفعال کردن گونه‌های باکتریایی و ویروس‌های مقاوم نسبت به کلر از جملهE.Coli O157از تأثیر بیشتری برخوردار است.

هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر ازن زنی آب جهت از بین بردن کیست‌های ژیاردیا لامبلیا و باکتری پاتوژنE.Coli O157از آب توسط دستگاه ازن زنی پرتابل می‌باشد. گندزدایی که بتواند این دو میکروارگانیسم را از بین ببرد، بر روی سایر میکروارگانیسم‌ها نیز مؤثر است. این مطالعه از نوع تجربی بوده و از روش تخلیه کرونا جهت تولید ازن استفاده گردید. کیست‌های ژیاردیا، با روش تغلیظ شیب غلظت با سوکروز، از مدفوع فرد دارو نخورده استخراج شد. کیست‌های استخراج شده در زیر میکروسکوپ مشاهده گردید و 1000 عدد از آن در هر بار آزمایش مورد استفاه قرار گرفت. برای باکتریE.Coli O157از سوش استاندارد استفاده و در محیط کشتBHIکشت داده شد. سوسپانسیونی حاوی سه محیط آب شهری، آب مقطر و سرم فیزیولوژی تحت تأثیر ازن قرار گرفتند. پس از به دست آوردن غلظت و زمان تماس بهینه، آزمایش‌ها درpHهای 6/5، 7/5 و 8/5 تکرار گردید. همچنین در دماهای 10، 20 و 30 درجه سانتی گراد و کدورتNTU 100نیز تأثیر ازن توسط ازن زن پرتابل بررسی گردید. ازن زنی در زمان و غلظت‌های مختلف صورت گرفت. در نهایت غلظت بهینه برای حذف هر دو میکروارگانیسم 6/7 میلی گرم در لیتر در زمان تماس 5 دقیقه برای ژیاردیا و 3 ثانیه برایE.Coli O157به دست آمد. غلظت به دست آمده و زمان‌های تماس بهینه درpH، دما و کدورتNTU 100راندمان 100 درصد را نشان داد.

نکته مهم در این آزمایش این بود که آزمایش با آب مقطر و سرم فیزیولوژی نتایج صحیحی را به دست نمی‌دهد و این محیط‌ها در نتیجه آزمایش اخلال ایجاد می‌کنند

نقش ازن در تصفیه آب وپساب بعنوان یک عامل اکسید کننده ویک ترکیب میکروب کش حائز اهمیت بوده و د رمحیط آبی خصوصیات مشابهی با کلر دارد. از اینرو این دو ماده بعنوان رقیب یکدیگر ودر مواردی مکمل یکدیگر مطرح می‌باشند.

ازن دارای دو خاصیت بسیار مهم در ارتباط با محیط اطراف خود می‌باشد:

1- قدرت گند زدائی بالا

خصوصیات میکروب کشی ازن بیانگر پتانسیل بالای اکسید اسیون آن می‌باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که گند زدائی توسط ازن حاصل اثر مستقیم آن برباکتریها وتجزیه دیواره سلولی باکتری‌ها می‌باشد. که از این نظر با مکانیسم عمل کلر در فرایند گند زدائی متفاوت است. با توجه به قدرت بالای گند زدائی ازن در مقایسه با کلر وسایر گندزداها، زمان کمتری جهت تکمیل فرایند گند زدائی نیاز می‌باشد. بررسی‌ها همچنین بیانگر توانائی بیشتر ازن در از بین بردن ویروسها در مقایسه با کلر می‌باشد.

2- ازن به عنوان یک اکسید کننده قوی

ازن مصارف زیادی در تصفیه آب آشامیدنی از قبیل کنترل طعم و بو کنترل رنگ و حذف آهن و منگنز علاوه بر گند زدائی دارد. قدرت این اکسید کننده در شفاف سازی منابع آب با کیفیت پائین مانند آبهای بازیافتی مهم می‌باشد. ازن مواد معدنی را بطور کامل اکسید نموده وموجب ته نشینی وحذف آن‌ها می‌گردد. اهمیت عمده ازن در قابلیت شکستن ترکیبات آلی همراه با آهن ومنگنز می‌باشد.

ازن در برطرف نمودن ترکیبات آلی مولد رنگ، قوی و موثر نشان می‌دهد به طوریکه بعنوان یک عامل جلا دهنده خوب برای فاضلاب و حذف کننده رنگ در آب شرب کاربردهای فراوانی یافته است. ازن همچنین قادر است ترکیبات فنولیک ودیگر ترکیبات مولد طعم را در آب شرب از بین ببرد. تحقیقات نشان داده است که ازن می‌تواند آفت کشهای مالاتیون وپاراتیون را که ترکیباتی سرطان زا وخطرناک هستند به اسید فسفریک (بی خطر) تبدیل نماید.

در هنگام انتخاب دستگاه ازن ژنراتور به موارد زیر توجه داشته باشید:

۱) روش تولید ازن:

عمدتاً ازن را می‌توان بر مبنای دو روش تولید نمود: لامپUVو قوس الکتریکی: روش تولید ازن با لامپUVبه‌دلیل محدودیت در مقدار و غلظت ازن تولیدشده و همچنین راندمان پائین (مصرف برق بالا) برای استخرهای شنای عمومی مناسب نبوده و بیشتر برای دستگاه‌های گندزدائی هوا کاربرد دارد. روش متداوم و مورد تأیید استاندارهای جهانی برای استخر، تولید ازن با قوس الکتریکی (Corona) می‌باشد. این روش محدودیتی در مقدار تولید ازن با غلظت مناسب ندارد.

۲) غلظت ازن تولیدی:

در صورتی‌که غلظت ازن تولیدی از مقدار مشخصی پائین‌تر باشد نه تنها باعث افزایش کیفیت آب نمی‌گردد بلکه به‌دلیل خوگرفتن میکروارگانیسم‌ها با ازن می‌تواند حتی باعث رشد باکتری‌ها در استخر نیز بشود.

۳) ظرفیت تولید ازن:

مقدار ازن مورد نیاز برای هر استخر تابع پارامترهای مختلفی از جمله حجم استخر، دبی گردشی، سیستم هیدرولیک استخر، بار آلودگی استخر، آنالیز آب استخر، نوع و ظرفیت دستگاه‌های موجود در مدار تصفیه، روش و محل تزریق ازن و غیره می‌باشد و بایستی برای هر استخر طراحی و محاسبه شود. دستگاه‌های با ظرفیت کمتر از حد مورد نیاز مشکلات استخر را کاهش نداده بلکه ممکن است باعث تشدید آنها نیز بشوند. در مقابل در صورت استفاده از دستگاه‌های با ظرفیت بیشتر از اندازه لازم، ازن مازادی که در آب باقی می‌ماند را بایستی قبل از ورود به استخر کاملاً حذف نمود.

۴) سیستم اختلاط گاز ازن با آب استخر:

ازن در حرارت ۲۵ درجه به بالا در آب به سختی حل می‌شود و بسیار فرار است. سیستم ازن زنی باید دارای سیستم اختلاط کامل برای حل‌کردن ازن تولیدشده در آب باشد. در غیر این‌صورت فقط مقدار ناچیزی از ازن در آب حل می‌شود و مابقی از آب خارج می‌گردد. در نتیجه ازن تولیدشده در بهبود کیفیت آب بی‌تأثیر خواهد بود.

۵) سیستم حذف ازن اضافی:

به‌طوری که قبلاً اشاره شد، ازن گازی بدبو و بسیار سمی می‌باشد و وجود آن در هوا حتی در غلظت‌های پائین برای تنفس مجاز نمی‌باشد. به‌همین دلیل برای جلوگیری از بروز حوادث ناگوار حتماً لازم است تا دستگاه ازن زنی دارای سیستم مناسبی برای حذف ازن نامحلول باقیمانده در فاز گازی و جلوگیری از ورود آن به هوا باشد.

۶) برق مصرفی:

بعضی از دستگاه‌های ازن با تکنولوژی‌های قدیمی مصرف برق بالائی دارند که باعث افزایش هزینه‌های عملیاتی می‌گردند. در هنگام انتخاب ازن ژنراتور بایستی به این موضوع توجه شود.

۷) جنس دستگاه مولد ازن:

با توجه به پتانسیل بالای گاز ازن برای ایجاد خوردگی، محفظه مولد ازن بایستی استنلس استیل ۳۱۶ به بالا باشد. این محفظه باید توانائی تحمل ۱۰ بار فشار را داشته باشد. سیستم‌های ارزان‌ قیمت از محفظه‌های پلاستیکی یا کربن استیل استفاده می‌کنند که دارای طول عمر کوتاه بوده و با ایجاد مشکلات در حین کار باعث زیادشدن هزینه‌های راهبری می‌گردند.

در نتیجه باید گفت که در حالی‌که استفاده از ازن به‌عنوان مکمل سیستم ضدغفونی آب استخرهای عمومی توصیه می‌شود، عملکرد مطلوب آن مستلزم انتخاب دستگاه مناسب، طراحی، نصب و راه‌اندازی و نگهداری صحیح سیستم ازن زنی می‌باشد، از این‌رو تخصص شرکت فروشنده در زمینه طراحی مهندسی سیستم‌های ازن امری ضروری می‌باشد.

نتیجه گیری

با بکار گیری ازن در تصفیه آب آشامیدنی می‌توان بسیاری از مشکلاتی که توسط دیگر گند زداها و اکسید کننده‌ها قابل رفع نیستند را برطرف نمود که از جمله می‌توان از اکسید اسیون آلاینده‌های میکرو، تثبیت بیولوژیکی آب و ضد عفونی نام برد. درست مثل هر اکسید کننده دیگر، با بکار گیری ازن در تصفیه آب نیز فراورده‌های جانبی حاصل می‌شود که برخی از آنها از نقطه نظر بهداشتی قابل توجه هستند. با توجه به نتایج به دست آمده می‌توان گفت که ازن زنی آب تا حد بسیاری می‌تواند از انتقال بیماری‌های منتقله از آب جلوگیری نماید. امروزه برخی میکروارگانیسم‌ها نسبت به مقادیر متداول کلر مقاوم شده و استفاده از این ماده در غلظت‌های بالاتر موجب اثرات سوء بر روی انسان می‌گردد. از این رو استفاده از ازن می‌تواند راهگشای این مشکل باشد.

منابع:

                1-    ضد عفونی کننده‌ها در تصفیه آب و فاضلابترجمه حسین علیدادیانتشارات تصفیه خانه آب اصفهانسال 1379

2- واحدهای عملیاتی و فرایند در مهندسی محیط زیستنوشته تام دی رنلرزوپل ای ریچاردز ترجمه ایوب ترکیان وسعید مردانانتشارات شرکت شهرکهای صنعتی تهرانسال 1381 3- ازن و تصفیه نوشتهg.p.Dugetانتشارات تصفیه خانه آب اصفهان


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک