ارتباط با ما : info@behrazm.ir

ملاتونین چه کاری در بدن ما انجام می‌دهد؟

 

 

ملاتونین چه كاري در بدن ما انجام مي دهد 1

ملاتونین (ایندول آمین) هورمون مهمی است که در تاریکی، زمانی که در خواب هستیم توسطغده پینه آل ترشح می‌شود. غده پینه آل غده ی کوچکی است که در پشت سر، بین دوچشم قرار دارد و به دلیل داشتن توانایی حسی و کمک به درک اوقات شب و روز، به نام ساعت مغز نیز خوانده می‌شود. این غده بواسطه ترشح ملاتونین عملکرد بسیار گسترده‌ای دارد. علاوه بر نقش ملاتونین در تنظیم ساعت بیولوژیک، این هورمون دارای فعالیت آنتی اکسیدانی قوی است. کشف ملاتونین به عنوان آنتی‌اکسیدان در سال ۱۹۹۳ صورت گرفت. ملاتونین آنتی اکسیدانی است که به راحتی از غشاهای سلولی و سد مغزی- خونی عبور می‌کند. ملاتونین جمع‌آوری کننده ی مستقیم OHوo2  و NO   می‌باشد. بر خلاف سایر آنتی‌اکسیدان‌ها ملاتونین چرخه ی احیاء ندارد (توانایی مولکول جهت احیا و اکسیداسیون مکرر). چرخه ی احیاء سبب می‌شود تا سایر آنتی‌اکسیدان‌ها مانند ویتامینCخواص آنتی‌اکسیدانی خود را حفظ کنند و همینطور ممکن است به عنوان پرواکسیدان عمل کرده و ایجاد رادیکال‌های آزاد کنند.

ساعت بیولوژیک بدن چیست؟

ساعت بیولوژیک بدن هر فرد در واقع پاسخ به تحولات نوری و حرارتی پیرامون ماست. خیلی از واکنش‌های بدن تنها هنگام شب انجام می‌شود زیرا هر سلولی در بدن دارای چرخه شبانه روزی است. بنابر این بعضی از عملکردها برای شب برنامه ریزی شده است. ساعت بیولوژیک بدن مشخص می‌کند که چه وقت بدن ما نیاز به خواب دارد یا چه وقت زمان برخاستن از خواب است. قسمتی از این چرخه در شب با آزاد کردن ملاتونین در تنظیم ساعت بیولوژیک نقش مهمی دارد. چرخه خواب و بیداری، فعالیت و استراحت، حرارت بدن، برون ده قلبی، مصرف اکسیژن و میزان ترشح غدد درون ریز توسط ساعت بیولوژیک بدن تنظیمی گردد. ساعت بیولوژیک مختص انسان‌ها نبوده و تمام موجودات زنده از باکتری‌ها گرفته تا خود سایر حیوانات واجد چنین ساعتی می‌باشند. ملاتونین در حیوانات، مسئول ریتم مهاجرت‌های فصلی، خواب زمستانی، جفت یابی و زاد و ولد است.

علاوه بر نقش ملاتونین در تنظیم ریتم‌های زمانی مانند درک اوقات شب و روز و خواب و بیداری، فعالیت بسیاری از غدد دیگر مانند تیموس، هیپوفیز وهیپوتالاموس نیز تحت تأثیر این هورمون است.

تکامل جنسی و سیستم ایمنی، توسط غدد درون ریز و سیستم هورمونی تنظیم می‌گردد. این دو سیستم هماهنگ باهم کارمی کنند و هردوی آنها تحت فرمان غده ی پینه آل هستند. غده ی پینه آل با تغییر در نحوه ی ترشح ملاتونین به سیستم ایمنی و غدد درون ریز فرمان می‌دهد که چه موقع و چگونه هورمون‌های رشد، هورمون‌های جنسی و پادتن‌ها را ترشح کنند.

بنابراین، ملاتونین بطور مستقیم یا غیرمستقیم بر دامنه ی گسترده‌ای از فعالیت‌های بدن تاثیرگذار است.

ملاتونین به عنوان مقابله با پیری، کاتاراکت، سرطان، درمان اختلالات نقص ایمنی اکتسابی، حفاظت کلیه در برابر آسیب ناشی از داروهایی مانند سیس پلاتین، بیماری‌های قلبی عروقی، افسردگی، بیماری‌های خواب ریتم سیرکادین و اختلال عملکرد جنسی، جهت پیشگیری و درمان میگرن و سردردهای خوشه‌ای، گوارش، اسکیزوفرنی، هیپرتانسیون، تشنج در اطفال، سندرم روده ی تحریک‌پذیر، گلوکوم و پارکینسون مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کدام مواد غذایی ملاتونین دارند؟

تحقیقات نشان داده است که شاتوت، توت فرنگی، بلغور و آلبالو حاوی مقادیر قابل ملاحظه‌ای ملاتونین هستند. خوردن نصف لیوان آلبالو میزان ترشح ملاتونین را افزایش داده و الگوی خواب طبیعی را بهبود می‌بخشد.

خواص ملاتونین

با گذشت بیش از 50 سال از کشف ملاتونین، تحقیقات در مورد این هورمون هم چنان ادامه دارد. در زیر به مواردی از این تحقیقات که بیانگر خواص این هورمون است اشاره می‌شود.

1- خواص آنتی اکسیدانی

بیشترین اهمیت ملاتونین در بدن به نقش محافظتی آن در مقابله با اکسیدان ها و رادیکال‌های آزاد مربوط می‌شود. ملاتونین در نقش یک آنتی اکسیدان قوی بطور بسیار موثرتر از سایر آنتی اکسیدان ها مانند ویتامین‌ها و املاح آنتی اکسیدان قادر به خنثی سازی رادیکال‌های آزاد است. چرا که ویتامین‌ها یا محلول در آب (مانند ویتامین‌هایCوB) و یا محلول در چربی هستند (مانند ویتامین‌هایK,E,D,A). اما ملاتونین هم در آب و هم در چربی محلول است. از طرفی ملاتونین قادر به تحریک، تولید و ترشح آنزیم‌های آنتی اکسیدان در مغز است که در نهایت باعث افزایش آنتی اکسیدان های کل در بدن می‌شود.

2- داروی بدخوابی

امروزه ملاتونین به عنوان دارویی برای درمان بدخوابی و کاهش فشارخون حائز اهمیت است. ملاتونین ماده‌ای است که در مغز ساخته می‌شود و در فرآیند خواب و بیداری نقش مهمی ایفا می‌کند و برای داشتن یک خواب آرام و طبیعی ضروری است.

اما ملاتونین به عنوان یک دارو تنها با تجویز پزشک باید مصرف گردد. این هورمون به تنظیم کردن ساعات خواب و بیداری در بدن کمک می‌کند.

عملکرد این هورمون در بدن رابطه مستقیمی با نور دارد، بدین ترتیب که شب‌ها و در ساعات تاریکی مقدار آن در بدن زیاد شده و باعث احساس خواب می‌گردد و برعکس در ساعات روز مقدار مؤثر آن در بدن کم می‌شود.

3- خاصیت ضد سرطانی

تحقیقات زیادی در رابطه با خاصیت ضدسرطانی ملاتونین برروی بیماران سرطانی انجام گرفته است که نشان دهنده ی توقف و یا کاهش رشد سلول‌های سرطانی در انسان است. ملاتونین استرس راکاهش می‌دهد و بدین ترتیب باعث تقویت سیستم ایمنی می‌شود و احتمال ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهد.

4- خاصیت ضد پیری

ملاتونین باعث کندشدن پدیده ی پیری و طولانی‌تر شدن عمر می‌شود. طبق تحقیقات انجام شده در ایتالیا، درمان موش‌ها با ملاتونین ضمن افزایش 25% طول عمر آنها باعث می‌شود که این موش‌ها جوان‌تر، چابک‌تر و ازنظر جنسی فعال‌تر به نظر برسند.

5- تقویت کننده سیستم ایمنی و پیشگیری از آلزایمر

ملاتونین با حفاظت از نورون‌های عصبی از پیشرفت بیماری آلزایمر جلوگیری می‌کند و روند پیشرفت نارسایی‌های مغزی را کند می‌کند. هم چنین دانشمندان معتقدند که ملاتونین ممکن است در مبارزه، درمان و یا پیشگیری از ایدز، پارکینسون، آسم، آب مروارید، دیابت و سندروم داون مؤثر است.

اهمیت ملاتونین در بدن به نقش محافظتی آن مربوط می‌شود چرا که ملاتونین به عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی و جمع کننده ی رادیکال‌های آزاد مطرح است. رادیکال‌های آزاد با منشاء داخلی یا خارجی، با آسیب رساندن به میتوکندری، کانال‌های یونی،DNA، پروتئین‌ها و سایر بیومولکول‌ها، نقش مهمی در اختلالات نورونی و آسیب‌های شدید عصبی در بیماری آلزایمر دارند. نتایج بررسی‌های تجربی نشان داده‌اند که ملاتونین با استفاده از خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود چه به صورت یک پاک کننده ی رادیکالی و چه به صورت فعال کننده ی بعضی از آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان، ممکن است در بهبود ضایعات عصبی و پیشگیری از ایجاد آنها مؤثر است.

نتایج بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که ملاتونین یا ایندول آمین مترشحه از غده ی پینه آل ممکن است نقش مهمی در پیشگیری از بیماری آلزایمر به عنوان آنتی‌اکسیدان و حفاظت کننده ی نورونی ایفا نماید. میزان ملاتونین درخون بیماران مبتلا به آلزایمر کاهش یافته و اطلاعات حاصل از آزمایش‌های بالینی نشان می‌دهد که مصرف مکمل‌های حاوی ملاتونین روند پیشرفت بیماری آلزایمر را در این بیماران کند می‌کند.

6- تقویت کننده ی قلب

ملاتونین به سالم ماندن عضلهٔقلب کمک بسیاری می‌کند. از طرفی مطالعات نشان می‌دهند که ملاتونین می‌تواند کلسترول خون را در افرادی که کلسترول بالایی دارند، کاهش داده و از بیماری‌های قلبی جلوگیری کند.

منابع:

آندرولی، ترجمه اسماعیل کامران، مبانی طب سیسیل، بیماری‌های غدد درون ریز و متابولیک، چاپ آرین، 1390

امام صادق (ع):

انسان با آتش (گرما) می‌خورد و می‌نوشد. با نور می‌بیند و کار می‌کند. با باد (هوا) می‌شنود و می‌بوید و طعم غذا و نوشیدنی را با آب احساس می‌کند و با روح حرکت می‌کند. اگر آتش در معده او نبود، غذا هضم نمی‌شد، بدون آتش غذا و نوشیدنی در درون او خرد نمی‌شد. اگر باد نبود، آتش معده شعله ور نمی‌شد و سنگینی از شکمش خارج نمی‌گردید. اگر روح نبود نمی‌توانست حرکت کند نه بیاید و نه برود و بالاخره اگر آب نبود، آتش معده آن را می‌سوزاند و اگر نور نبود نمی‌دید و تعقل نمی‌کرد.

طب الائمه، عبدالله شبر، ص 44


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک