ارتباط با ما : info@behrazm.ir

(زمان خواندن: 5 - 10 دقیقه)

اهمیت وکابرد انرژی هسته‌ای در زندگی

انرژی هسته‌ای از عمده‌ترین مباحث علوم و تکنولوژی هسته‌ای است و هم اکنون نقش عمده‌ای را در تأمین انرژی کشورهای مختلف خصوصاً کشورهای پیشرفته دارد.اهمیت انرژی و منابع مختلف تهیه آن، در حال حاضر جزء رویکردهای اصلی دولت‌ها قرار دارد. به عبارت بهتر، از مسائل مهم هر کشور در جهت توسعه اقتصادی و اجتماعی بررسی، اصلاح و استفاده بهینه از منابع موجود انرژی در آن کشور است. امروزه بحران‌های سیاسی و اقتصادی و مسائلی نظیر محدودیت ذخایر فسیلی، نگرانی‌های زیست محیطی، ازدیاد جمعیت، رشد اقتصادی، همگی مباحث جهان شمولی هستند که با گستردگی تمام فکر اندیشمندان را در یافتن راهکارهای مناسب در حل معظلات انرژی در جهان به خود مشغول داشته‌اند.

در حال حاضر اغلب ممالک جهان به نقش و اهمیتمنابع مختلف انرژیدر تأمین نیازهای حال و آینده پی برده و سرمایه گذاری‌ها و تحقیقات وسیعی را در جهت سیاستگذاری، استراتژی و برنامه‌های زیربنایی و اصولی انجام می‌دهند. هم اکنون تدوین استراتژی که مرکب از بررسی تمامی پارامترهای تأثیر گذار در انرژی و تعیین راهکارهای مناسب جهت تمیزتر و کاراتر نمودن انرژی والگوی بهینه مصرفآن می‌باشد، در رأس برنامه‌های زیربنایی اکثر کشورهای جهان قرار دارد. در میان حامل‌های مختلف انرژی، انرژی هسته‌ای جایگاه ویژه‌ای دارد. هم اکنون بیش از 430 نیروگاه هسته‌ای در جهان فعال می‌باشند و انرژی برخی کشورها مانند فرانسه عمدتاً ازبرق هسته‌ایتأمین می‌شود.

ذخایر و سرمایه گذاری جهانی انرژی

براساس گزارش وزارت صنایع فرانسه، هزینه یک نیروگاه هسته‌ای 1400 مگا واتی معادل 15.4 میلیارد فرانک، یک نیروگاه گاز سوز با همین ظرفیت 4.3 میلیارد فرانک و یک نیروگاه زغال سنگ سوز با ظرفیت مشابه 9 میلیارد فرانک ارزش دارد. در مقابل، این امتیاز برای گاز ارمغانی به همراه ندارد. زیرا هزینه تولید هر کیلو وات ساعت برق تا 70 درصد به قیمت سوخت بستگی دارد.
بر اساس مطالعات انجام گرفته، 43 سال دیگر نفت، 66 سال دیگر گاز طبیعی و 233سال دیگر زغال سنگ تمام خواهد شد، اما هنوز می‌توان ذخایر تازه کشف کرد .اورانیوممورد نیاز تا 60 سال دیگر وجود دارد. رآکتورهایی که از نوترون‌های سریع استفاده می‌کنند (سوپر _ فیکس در فرانسه) قادرند از یک واحد حجم اورانیوم، هفتاد بار بیشتر از رآکتورهای کنونی انرژی بگیرند. نفت 34 درصد، زغال سنگ 31 درصد، گاز 22 درصد، انرژی هسته‌ای 6 درصد، سایر انرژی‌ها 7 درصد.

تکثیر هسته‌ای به منظور کاهش هزینه‌ها

در مورد تولید انرژی باید به این نکته توجه کنیم که این انرژی چه خدماتی را ارائه می‌کند و با کدام هزینه، که اکثراً مردم به دنبال خدمات بیشتر با دستیابی آسان و ایمنی بالا با هزینه کمتر هستند. در حال حاضر تولید برق گازی ارزانتر از دیگر سوخت‌ها می‌باشد و با سوخت زغال سنگ بیشترین هزینه را دارد. البته اگر موضوع عوارض آلودگی گاز کربنیک را فراموش نکنیم.در صورت وضع این مالیات، بهای تولید گازی برق افزایش می‌یابد. در این میان انرژی هسته‌ای، تقریباً از هرگونه بحران این چنینی به دور است.

برای ساخت یکبمب هسته‌ایبا کمترین هزینه، علاوه بر داشتن تأسیسات مربوطه، لازم است پلوتونیومی در اختیار داشت که میزان ایزوتوپ 240 آن بیشتر باشد. این پلوتونیوم را می‌توان در یک رآکتور هسته‌ای غیر نظامی نیز تولید کرد. به همین دلیل است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین، پیوسته رآکتورهای جهان را کنترل می‌کند.

 

کاربردهای علوم و تکنولوژی هسته‌ای

علیرغم پیشرفت همه جانبه علوم و فنون هسته‌ای در طول نیم قرن گذشته، هنوز این تکنولوژی در اذهان عمومی ناشناخته مانده است. وقتی صحبت از انرژی اتمی به میان می‌آید، اغلب مردم ابر قارچ مانند حاصل از انفجارات اتمی و یا راکتورهای اتمی برای تولید برق را در ذهن خود مجسم می‌کنند و کمتر کسی را می‌توان یافت که بداند چگونه جنبه‌های دیگری از علوم هسته‌ای در طول نیم قرن گذشته زندگی روزمره او را دچار تحول نموده است. اما حقیقت در این است که در طول این مدت در نتیجه تلاش پیگیر پژوهشگران و مهندسین هسته‌ای، این تکنولوژی نقش مهمی را در ارتقاء سطح زندگی مردم، رشد صنعت و کشاورزی و ارائه خدمات پزشکی ایفاء نموده است.

استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای

موارد زیر از مهمترین استفاده‌های صلح آمیز از علوم و تکنولوژی هسته‌ای می‌باشند:

- استفاده از انرژی حاصل از فرآیند شکافت هسته اورانیوم یا پلوتونیوم در راکتورهای اتمی جهت تولید برق و یا شیرین کردن آب دریاها؛

- استفاده از رادیوایزوتوپ ها در پزشکی، صنعت و کشاورزی؛

- استفاده از پرتوهای ناشی از فرآیندهای هسته‌ای در پزشکی، صنعت و کشاورزی.

مزایا و معایب انرژی‌های فسیلی و هسته‌ای

نیروی هسته‌ای با وجود خطرها و محدودیت‌ها، به دلیل تولید نکردن گاز گلخانه‌ای، بر انرژی‌های فسیلی برتری دارد.سوخت‌های فسیلی با تولید گازهای گلخانه‌ای در افزایش تعداد طوفان‌ها و تغییرات آب و هوایی شدید خیلی مؤثر می‌باشد.

گازهای گلخانه‌ای

امتیاز و برتری انرژی هسته‌ای در این است که حتی یک مولکول گاز کربنیک از راکتور هسته‌ای به هوا نمی‌رود. در عوض اورانیوم مورد نیاز این راکتور باید با کامیونهایی که سوخت فسیلی (نفت) می‌سوزانند، حمل و نقل گردد.همچنین مراحلی که برای کار با اورانیوم انجام می‌شود، به سوخت نفتی نیازمند است. در مجموع هر کیلو وات ساعت برق هسته‌ای حدود 25 گرم گاز گلخانه‌ای تولید می‌کند. هر کیلو وات ساعت برف زغال سنگ سوز، 650 تا 1250 گرم گاز کربنیک تولید می‌کند. همچنین برای تولید هر کیلو وات ساعت برق از نیروگاههای گاز سوز، 450 تا 650 گرم گاز کربنیک انتشار می‌یابد.

زباله‌ها

یک نیروگاه هسته‌ای صد مگاواتی سالانه پانصد تن زباله با درجه رادیو اکتیو ضعیف، دویست تن زباله با درجه رادیواکتیو متوسط و 25 تن زباله با درجه رادیواکتیو شدید تولید می‌کند. در مقایسه، یک نیروگاه برق زغال سنگ سوز 350 هزار تن زباله سخت (زباله‌های معدنی، خاکستر و تفاله آهن) که صدها کیلو فلز سنگین نیز در میان آنها وجود دارد، تولید می‌کند. البته پیشرفت‌های فنی باید اجازه دهد که از این میزان زباله کاسته شود. با وجود این سوخت فسیلی از نظر تولید زباله پر بار هستند. اما گاز، بجز گاز کربنیک، تقریباً زباله یا تولید جانبی خطرناکی ندارد. رادیو اکتیویته نامرئی است، اما حتی ضعیفترین درجه رادیو اکنیویته که ممکن است برای محیط زیست مضر باشد، قابل ردیابی است. در نتیجه نیروگاههای هسته‌ای را می‌توان به خوبی کنترل کرد و در واقع کشف خطر آنها راحت‌تر از نیروگاههای گرمایی کلاسیک است.

بهداشت و سلامتی

انرژی هسته‌ای با مصارف غیر نظامی تا به حال کمتر از انرژی‌های فسیلی قربانی گرفته است. یک نیروگاه هسته‌ای در شرایط فعالیت معمول و سالم مواد رادیواکتیو ساطع می‌کند. ولی میزان آسیب پذیری به مراتب کمتر از آزمایش‌های رادیولوژیک و رادیواکتیویته طبیعی (رادون) است. سوخت‌های فسیلی نیز مقادیر زیادی از آلوده کننده‌های خطرناک را در هوا می‌پراکند که مضرات زیادی داشته و در اکثر موارد کشنده نیز می‌باشد.

آسیب‌های وارد شده به زمین

طی مطالعات انجام گرفتته آسیب‌های ناشی از سوخت‌های فسیلی با در نظر گرفتن آسیب‌های مربوط به گازهای گلخانه‌ای تقریباً تا دو برابر آسیب‌های انرژی هسته‌ای می‌باشد.

 

عمده کاربردهای انرژی هسته‌ای

انرژی هسته‌ای دارای کاربرد متعددی است که در یک تقسیم بندی کلی می‌توان کاربردهای نظامی و غیر نظامی یا صلح جویانه را برای آن نام برد. از آنجا که سیاست ج.ا.ایران استفاده صلح آمیز از مواد و انرژی هسته‌ای است، بحث این نوشتار پیرامون کاربردهای صلح آمیز انرژی هسته‌ای با تکیه بر فعالیت‌های هسته‌ای صلح آمیز ج.ا.ایران می‌باشد. انرژی هسته‌ای بصورت صلح جویانه موارد مصرف گوناگونی دارد که به شرح آنها می‌پردازیم. (شایان ذکر است که آژانس بین المللی انرژی اتمی در این حوزه تحقیقات متعددی را انجام داده است که به مراحل کاربردی نیز رسیده‌اند)

انرژی اتمی کاربردهای وسیعی در علوم و صنایع مختلف (پزشکی ، داروسازی ، صنایع غذایی ،‌ شاخه‌های مختلف صنعت ، کشاورزی ، رد یابی و ...) داشته و از این نظر خیلی حائز اهمیت است. به عنوان مثال برای رد یابی محل نشت در لوله‌های انتقال نفت و یا گاز که در زیر زمین بوده ، خیلی راحت با آشکار سازی نوترونهایی که به داخل لوله‌ها تزریق شده و از محل نشت خارج می‌شوند، پی برده و... .

کاربرد انرژی اتمی در بخش بهداشتی

بر طبق آمارهای سازمان بهداشت جهانی ، میزان افراد سرطانی در کشورهای در حال توسعه تا سال 2015 هر ساله 10 میلیون نفر افزایش می‌یابد. این در حالی است که شیوه‌های زندگی در حال تغییر است. اکثر کشورهای در حال توسعه دارای متخصصین کافی در این زمینه یا دستگاههای رادیو تراپی نمی‌باشند تا بتوانند بطور مؤثر و ایمن با بیماران سرطانی خود تعامل کنند. در حدود 15 کشور آفریقایی و جند کشور آسیایی ، حتی یک رادیو تراپی نیز وجود ندارد.آژانس بین المللی انرژی اتمی در این زمینه برای کمک به کشورها برنامه‌هایی را تدارک دیده است. همجنین از تکنیک‌های هسته‌ای در داروهای هسته‌ای نیز استفاده می‌شود و در طول سال اخیر آژا نس 5 دوره آزمایش فقط در آسیای غربی در این خصوص برگذار نموده است.

سایر کاربردهای انرژی هسته‌ای

- کاربردهای پزشکی: بطور کلی می‌توان عوامل ذیل را به عنوان مصادیق کاربرد تکنیک‌های هسته‌ای در حوزه پزشکی نام برد.

* تهیه و تولید رادیو دارویید-131، جهت تشخیص بیماری‌های تیروئید و درمان آن‌ها.

* تهیه و تولید کیتهای رادیو دارویی جهت مراکز پزشکی هسته‌ای.

* کنترل کیفی رادیو داروهای خوراکی و تزریقی برای تشخیص ودرمان بیماری‌ها.

- کاربرد انرژی اتمی در بخش دامپزشکی و دامپروری.

- کاربرد تکنیک‌های هسته‌ای در مدیریت منابع آب.

- کاربرد انرژی هسته‌ای در بخش صنایع غذایی و کشاورزی.

- کاربرد انرژی در صنایع.

- کاربرد تکنیک هسته‌ای در شناسایی مین‌های ضد نفر.

- کاربرد انرژی اتمی در تولید الکتریسته.

منابع :

- گودرزی،دکتر محمد.گلفام،دکتر فرهاد.عباسی،دکتر محمد رضا.شیرانی،دکتر احمد.قنبری،مهندس رسول.معمار زاده،دکتر مهرداد.و جمعی از نویسندگان.مجموعه دستورالعمل‌های مدیریت بحران در عرصه بهداشت ودرمان حوادث غیر مترقبه.چاپ اول،تهران،موسسه آموزش عالی علمی- کاربردی هلال ایران،پائیز 1385،صفحات3-292

- پژوهشکده طب رزمی،مرکز تحقیقاتNBC.سلاح‌های هسته‌ای مبانی،عملکرد،پیشگیری و درمان.چاپ اول،تهران،پژوهشکده طب رزمی،صفحه14-5

- شاهی،دکتر زهرا.توکلی،دکتر محمد باقر.مراقبت‌های پزشکی در حوادث پرتوی.چاپ اول.تهران.نشر و تبلیغ بشری-تحفه1386- صفحه63-55

- گروه مطالعاتی بسیج جامعه پزشکی اصفهان.دستورالعمل برخورد با حوادث هسته‌ای.فصلنامه فرهنگی ،علمی آموزشی اقلیم شفا.1387.شماره 1.صفحه 4-23

- نادری فر،دکتر مهدی.شیرزاد،دکتر هادی.واکنش به حوادث اضطراری هسته‌ای و رادیولوژیک.چاپ اول.تهران انتشارات مهر قائم.پائیز 1384.صفحات 301-296

- غبیشاوی،وحیده.فروغی زاده،محسن.رفع آلودگی خارجی بدن در حوادث هسته‌ای.طب نظامی.بهار1382.شماره 5.صفحات 68-57


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک