ارتباط با ما : info@behrazm.ir

باز نگه داشتن راه تنفسی در مصدوم

 

 

باز نگه داشتن راه هوایی در مصدوم

سیستم تنفسی ، اکسیژن هوا را طی دم گرفته و وارد خون می نماید سپس خون این اکسیژن را به سلول های بدن می رساند. سیستم تنفسی به مجاری فوقانی وتحتانی تقسیم می شود.

مجاری هوایی فوقانی شامل:

دهان وبینی ،حلق و اپی گلوت(به صورت دریچه ای عمل می کند که هنگام بلع آب وغذا، نای را می بندد). حنجره ومجاری هوایی تحتانی تراشه که تحت عنوان نای شناخته می شود، برونش ها ،برونشیول ها وریه ها هم توسط دو لایه بنام پرده جنب احاطه می شوند در صورت سوراخ شدن این پرده ها درجریان صدمات وارده به قفسه سینه هوا وارد فضای پیلور شده و باعث روی هم خوابیدن ریه  شده و تنگی نفس بسیار شدید برای بیمار ایجاد می کند .

دیافراگم:

عضله ایست که حفره قفسه سینه را از حفره شکمی جدا می سازد و عضله اصلی درگیر در تنفس است و به دنبال ضربه به دیافراگم در جریان تصادفات یا سایر موارد بیمار دچار نشانه های تنگی نفس شدید می شود .

مکانسیم تنفس:

دم :طی فرایند دم دیافراگم وعضلات بین دنده ای منقبض می شوند به دنبال آن هوا از طریق بینی ودهان به درون ریه ها کشیده می شود .

بازدم:طی بازدم دیافراگم وعضلات بین دنده ای شل می شوند وباعث خروج هوا از ریه ها می شود.

هیپوکسی:

در واقع توزیع ناکافی اکسیژن به سلول هاست، ودر اثر علل متفاوتی از جمله انسداد راه هوایی تنفس ناکافی،استنشاق گازهای سمی، مسمومیت با بعضی داروها مانند مرفین وسکته مغزی و صدمات قفسه سینه اتفاق می افتد.

نشانه های هیپوکسی خفیف تا متوسط شامل:

 تاکی پنه(افزایش سرعت تنفس) ،دیس پنه( تنگی نفس)؛ پوست رنگ پریده وسرد ،تاکی کاردیا(افزایش ضربان قلب)، هایپر تانسیون( افزایش فشار خون)، بی قراری، عدم آگاهی به زمان و مکان ،سردرد، سیانوز یا رنگ خاکستری مایل به آبی  از نشانه های دیررس هیپوکسی است وممکن است در چند ناحیه بدن اتفاق بیفتد . سیانوز عمدتا در اطراف لب ودهان واطراف بینی، در بستر ناخن ها در ملتحمه(ناحیه قرمز رنگ بین کره چشم و پلک ها )، مخاط دهان( بین لب ها ولثه و روی زبان) دیده می شود .

در بیماران سیاه پوست بستر ناخن ها بیشتر رنگ پریده می شود تا سیانوتیک . در بیماران سیاه پوست حتما مخاط دهان یا ملتهمه را از نظر سیانوز بررسی کنید.

ارزیابی هوایی باز بودن راه هوایی برای تنفس و اکسیژناسیون کافی ضرورت دارد ، لذا ارزیابی راه هوایی یکی از نخستین اجزاء ارزیابی اولیه بیمار است سطح هوشیاری و پاسخ بیمار با وضعیت راه هوایی او تطابق خوبی دارد راه هوایی بیماری که هوشیار وپاسخگوست وبا صدای طبیعی با شما صحبت می کند باز است .

بیماری که دچار کاهش سطح هوشیاری است یا دچار عدم پاسخگویی کامل است معمولا نمی تواند راه هوایی خود را حفظ نماید ودر معرض انسداد یا بسته شدن راه هوایی قرار دارد زبان شل شده به عقب بر می گردد و حلق را می بندد هم چنین ممکن است راه هوایی بر اثر صدماتی چون سوختگی وتروما به بافت نرم صورت و مجاری هوایی فوقانی دچار انسداد گردد .

صداهای ذیل صداهایی هستند که انسداد راه هوایی را نشان می دهند:

خر خر کردن، قار قار کردن(شبیه صدای قار قار کلاغ) ،استریدور یک صدای خشن وپر طنین که طی دم شنیده  می شود و مشخصه انسداد شدید مجاری هوایی فوقانی به دلیل ادم حنجره است .

باز کردن دهان:

باز کردن دهان بیماری که دچار عدم پاسخگویی یا کاهش سطح هوشیاری شده برای ارزیابی راه هوایی ضروری است این کار با تکنیک انگشت متقاطع انجام می شود.

تکنیک انگشت متقاطع :

1- بالا و پشت سر بیمار زانو بزنید.

۲- انگشت شست و اشاره یک دست را به حالت متقاطع روی هم قرار دهید.

۳- انگشت شست را روی دندان های پیشین تحتانی و انگشت اشاره را روی دندان های پیشین فوقانی قرار دهید.

۴- برای باز کردن دهان از حرکت قیچی مانند این دو انگشت استفاده نمایید درون دهان را از نظر وجود استفراغ ، خون ، ترشحات ، دندان شکسته یا اجسام خارجی که می توانند باعث انسداد راه هوایی شوند مشاهده نمایید.

هر گونه ماده خارجی را از دهان ساکشن نمایید اگر ابزار ساکشن در دسترس نباشد بیمار را به پهلو بچرخانید ( این کار را تنها در صورتی انجام دهید که هیچگونه شکی به وجود آسیب ستون مهره ها نداشته باشید ) و مایعات را با استفاده از انگشت اشاره و میانی که درون یک پارچه یا گاز پیچیده شده اند خارج نمایید.

اگر می توانید اجسام خارجی مانند غذا دندان شکسته یا دندان مصنوعی را مشاهده کنید دهان را با انگشت اشاره جارو کنید و این مواد را خارج کنید این کار رابه سرعت انجام دهید بسیار مواظب باشید زیرا ممکن است بیمار دستان شما را گاز بگیرد ، عق بزند یا استفراغ نماید.

تکنیک های باز کردن راه هوایی:

الف -  باز کردن راه هوایی با استفاده از مانور سر عقب - چانه بالا (HEAD-TILT-CHIN-LIFT

ب -  باز کردن راه هوایی با استفاده مانور سر عقب - گردن بالا.

این مانورها در افرادی که مشکوک به آسیب ستون مهره ها نیستند استفاده می شود.

روش انجام مانور

۱- یک دست خود را روی پیشانی بیمار قرار داده و فشار محکم و به سمت عقب با کف دست به آن وارد نموده و سر را به عقب بکشید نوک انگشتان دست دیگر را زیر قسمت استخوانی فک تحتانی قراردهید.

۲- چانه را جلو بیاورید و ضمن حمایت فک ، سر را تا حد امکان به عقب بکشید بافت نرم زیر چانه را فشار ندهید زیرا می تواند باعث انسداد راه هوایی شود.

۳- فشار روی پیشانی بیمار با دست دیگر را ادامه دهید تا سربه عقب نگه داشته شود.

۴- چانه را بالا بکشید تا دندان ها نزدیک بهم قرار گیرند.

۵- اگر بیمار دندان مصنوعی دارد باقی گذاشتن آنها در جای خود احتمال ایجاد انسداد با لب ها را کاهش می دهد اگر قادر به مدیریت دندان ها نباشیم آنها را خارج می کنیم .

مانور سر به عقب چانه بالا در کودکان وشیر خواران روش انجام مشابه بزرگسالان است با این تفاوت که در شیر خواران سر باید به طور آرامتر به عقب برده شود به دلیل بزرگ بودن سر گاه لازم است که برای باز نگه داشتن راه هوایی بالشی را پشت شانه های بیمار بگذاریم و تنها از انگشت اشاره یک دست برای بلند کردن چانه و فک استفاده می گردد و مراقب باشید تا بافت نرم زیر چانه را فشار ندهید زیرا باعث انسداد راه هوایی می شود .

 

ج -  مانور باز کردن فک با فشارJAW-THRUST MANEUVER( جهت بیماران ترومایی و احتمال آسیب گردنی ).

در صورت شک به آسیب ستون مهره ها سروگردن باید در وضعیت خنثی قرار داده شود و در این وضعیت و در خط وسط حفظ گردند.

این کار بدان معنی است که سر به پهلو نچرخیده به جلو یا عقب خم نشود در این بیماران از مانور بازکردن فک با فشار استفاده می شود.

مراحل انجام  مانور

1- بالای سر بیمار زانو بزنید آرنج های خود را بر روی سطحی که بیمار روی آن دراز کشیده قرار دهید و دستان خود را در دو طرف سر بیمار بگذارید.

۲- زوایای فک تحتانی بیمار در هردو طرف را مشت کنید با هردو دست فک را به جلو بکشید این کار زبان را به جلو حرکت داده واز راه هوایی دور می کند در صورت عدم شک به وجود صدمه ستون مهره ها می توان سر را به عقب کشید.

۳- درصورت بسته بودن لب ها با انگشت شست خود لب تحتانی را به عقب بکشید.

 کنترل راه هوایی وتهویه اولین وحیاتی ترین اقدام در ارزیابی اولیه هر بیماری است که با او روبرو می شوید انسداد راه هوایی تهدیدی فوری برای حیات بیمار و یک اورژانس واقعی است.

علل انسداد راه هوایی عبارتند از:

انسداد کامل راه هوایی ناشی از اجسام خارجی یک اورژانس واقعی به‌شمار می‌آید.
البته افزایش آگاهی عمومی و دسترسی به پرسنل اورژانس به‌طور قابل توجهی میزان مرگ‌ومیر ناشی از انسداد حاد راه هوایی را کاهش داده است. مهم‌ترین فاکتور در کاهش مورتالیتی، شناسایی فردی است که دیسترس حاد راه هوایی دارد. سرفه و تهوع در انسداد نسبی دیده می‌شود.

از علل انسداد راه هوایی می توان به زبان، اجسام خارجی، تروما، اسپاسم ،ادم حنجره و آسپیراسیون اشاره کرد.

 زبان شایع ترین علت انسداد راه هوایی است اجسام خارجی، قطعات بزرگ غذا که بخوبی جویده نشده اند با گیر کردن در قسمت تحتانی حلق می توانند باعث انسداد راه هوایی فوقانی شوند.

در تروما به ویژه زمانی که بیمار هوشیار نیست دندان شل شده استخوان های شکسته صورت و بافت های متورم یا کنده شده ممکن است راه هوایی را مسدود کنند .

شوک آنافیلاکسی، التهاب اپی گلوت واستنشاق هوای بسیار داغ دود یا مواد سمی می تواند سبب اسپاسم وادم حنجره و انسداد راه هوایی شوند.

علائم و نشانه های انسداد راه هوایی :

- گرفتن گردن با دست.

- عدم وجود صداهای تنفسی یا تنفس پر سر و صدا.

- عدم توانایی صحبت یا سرفه

- بیقراری ، نگرانی و گیجی پیشرونده.

- سیانوز و عدم پاسخ گویی.

- اقدامات اورژانس برای رفع انسداد کامل.

توصیه‌هایی که برای برخورد با افراد مراجعه کننده با حالت خفگی بیان می‌شود شامل موارد زیر است:
۱- در کودکان کمتر از یک سال توصیه می‌شود که به پشت کودک ضربه زده و به قفسه ی سینه فشار آورده شود.
۲- در کودکان بزرگ‌تر از یک سال فشار دادن آرام به شکم در وضعیت خوابیده به پشت.
3- در بزرگسالان توصیه می‌شود بیمار به وضعیت خوابیده، نشسته یا ایستاده باشد و از مانور
Heimlichاستفاده شود که در آن فشار به زیر دیافراگم وارد می‌شود.


طریقه انجام مانور هملیخ:

- اگر بیمار ایستاده یا نشسته پشت سر او ایستاده و دستان خود را دور کمر او حلقه کنید آرنج شما باید خارج و دور از دنده ها باشد.

- با یک دست، دست دیگر را مشت نموده و انگشت شست را در خط میانی شکم کمی بالای ناف در فاصله خوبی از زائده گزیفوئید بگذارید.( نرمی بین ناف و زائده گزیفوئید)

- انگشت شست باید به طرف شکم بیمار باشد.

- مشت خود را با فشار محکم به سمت درون و بالای شکم بیمار بزنید تا ۵ با ر این کار را تکرار کنید هر فشار باید مجزا وجداگانه اعمال شود.

ضربه زدن به پشت یا فشار به شکم در افراد با انسداد نسبی ممکن است موجب انسداد کامل شود و بنابراین توصیه نمی‌شود.

منابع:

      1-     شمس الدین شمسی، غضنفر میرزا بیگی ، کمک پرستاری ، ناشر سالمی،1390

      2-     موسوی،ملیحه السادات،علیخانی مریم،روشهای پرستاری بالینی ، تهران 1388


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک