(زمان خواندن: 4 - 7 دقیقه)

حاکمیت بالینیClinical Governance

 

تهیه کننده : مریم غلام ناوی – آموزش بیمارستان

 

برنامه حاکمیت بالینی و سیستم اعتباربخشی از سال 1389 در بیمارستان امام حسین (ع) اجرایی شده است که به مدد تلاش های بی وقفه کارکنان در مورخه 31/6/1390 موفق به اخذ رتبه نخست در بین بیمارستان ها گردید. ضمن عرض تبریک به کلیه همکاران گرامی امید است با اجرای موفق این برنامه در بیمارستان امام حسین (ع) شاهد رشد و تعالی هرچه بیشتر ارائه خدمت به کارکنان، خانواده های معزز آنان و بیماران عزیز باشیم.

 

اهم اقدامات انجام شده در زمینه استقرار سیستم حاکمیت بالینی در بیمارستان امام حسین (ع)

- ایجاد دفتر حاکمیت بالینی به منظور هماهنگی و پایش مستمر اجرای برنامه بهبود کیفیت فراگیر در بیمارستان.

- هماهنگی و تعامل درون سازمانی، تیم مدیریت اجرایی بیمارستان، رابط ارزشیابی، دفتر حاکمیت بالینی و دفتر بهبود کیفیت در اجرای اهداف ابلاغی

- تشکیل تیم حاکمیت بالینی و تدوین شرح وظایف آن

- تشکیل کمیته حاکمیت بالینی در فروردین سال 1390

- بررسی ابعاد اجرایی پیاده سازی استانداردهای ابلاغی در کمیته مدیریت کیفی

- معرفی رابط حاکمیت بالینی و مسئول اجرای آن در بیمارستان به ستاد حاکمیت بالینی دانشگاه

- برگزاری کارگاه آموزشی و خط مشی نویسی

- تدوین کتابچه ی آموزشی بدو خدمت ویژه کارکنان جدیدالورود

- سومین بازنگری رسالت بیمارستان

- تدوین برنامه عملیاتی سالانه بیمارستان با تاکید بر اجرای حاکمیت بالینی

- تدوین کتابچه های دارویی ویژه بخش های مختلف بیمارستان

 

حاکمیت بالینی اصطلاحی است که برای توصیف نوعی رویکرد طبقه بندی شد و برنامه ریزی شده ( سیستماتیک ) ، به منظور حفظ کیفیت مراقبت از بیماران و بهبود این کیفیت در نظام سلامت، مورد استفاده قرار می گیرد. واژه حاکمیت بالینی در نظام سلامت به دنبال فاجعه بچه های بریستول در 1995 مصطلح شد که در آن متخصص بیهوشی دکتر استفان بولسین میزان بالای مرگ کودکان در جراحی قلب در بیمارستان سلطنتی بریستول را فاش ساخت. این پدیده، از آن پس به طور بنیادین در نظام خدمات بهداشتی ملی ( بیمه خدمات درمانی ) انگلستان مورد توجه دقیق قرار گرفت و مسائل مربوط به آن موشکافی شد، به طوری که تعریفی رسمی از آن به شرح ذیل، مورد پذیرش گسترده واقع شد:

 

حاکمیت بالینی عبارت از چارچوبی است که در محدوده آن، سازمان های ارائه دهنده ی خدمات درمانی موظف به پاسخگویی به طور مستمر و بهبود و ارتقاء کیفی خدمات خود هستند و لازم است ضمن حفظ استانداردهای بالای مراقبت از بیماران، به ایجاد محیطی بپردازند که در آن، مراقبت های بالینی در برترین شکل خود به شکوفایی خواهد رسید.

 

تعریف بالا، سه ویژگی کلیدی و اساسی در نظر گرفته شده برای مفهوم حاکمیت بالینی را در بر گرفته است. این سه ویژگی عبارتند از: قابل تصدیق بودن یا نمایان بودن استانداردهای بالای مراقبت، مسئولیت پذیری و پاسخگویی شفاف در قبال این استانداردها، و دستیابی به بهبودی و سلامت پویا و ثابت و پایدار.

 

مفهوم و محتوای این پدیده (حاکمیت بالینی)، دارای برخی شباهتها با مفهومی به مراتب وسیعتر و گسترده تر که با عنوان حاکمیت تعاونی‌ها شناخته می‌شود، می‌باشد. بر مبنای این مفهوم شرکت‌های بزرگ، سازمان‌ها، و سایر سیستم‌ها و فرایندهای تولیدی و خدماتی، موظف به تضمین کیفیت، پاسخگویی و إعمال مدیریت مناسب در عملیات سازمانی و ارائه خدمات خویش می‌باشند. با این حال حاکمیت بالینی تنها با سازمانها و مؤسساتی مربوط است که به امور بهداشتی و مراقبتهای اجتماعی می‌پردازند، و تنها جنبه‌هایی از چنین سازمان‌های را تحت تاثیر قرار می‌دهد، که در ارتباط با ارائه خدمات به بیماران و مراقبت از آنها باشند، و با سایر فرآیندهای کسب و کار این سازمان‌ها که با مقوله مراقبت و ارائه خدمات درمانی به بیماران مربوط نباشند، ارتباطی ندارد.

 

تا قبل از سال ۱۹۹۹ میلادی، مسئولیت‌های قانونی اصلی هیئت امنای سازمانهای بیمه خدمات درمانی در بریتانیا منحصر به اطمینان یافتن از مدیریت مناسب مالی در سازمان‌های ارائه دهنده خدمات و سطح قابل قبول ایمنی بیمار در این سازمانها بود و هیئت امنا تا به آن زمان هیچگونه وظیفه قانونی برای اطمینان از سطح خاصی از کیفیت در این موسسات بر عهده نداشت. در واقع تا آن زمان، حفظ و بهبود کیفیت مراقبت‌ها از جملهٔ مسئولیت‌های حرفه‌ای مربوط به مشاغل بالینی در نظر گرفته می‌شد. اما از سال ۱۹۹۹ هیئت امنای مذکور، مسئولیت قانونی حفظ و ارتقاء کیفیت مراقبت‌های بهداشتی و درمانی را به عهده گرفت و مسئولیت ارزیابی این خدمات نیز به وظایف قانونی دیگر آن افزوده شد. حاکمیت بالینی، مکانیزم یا روشی است که به منظور انجام این مسئولیت از آن بهره گرفته می‌شود.

 

حاکمیت خدمات بالینی به عنوان یک سیستم نوین مدیریت بیمارستانی به پیشنهاد وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی با ویژگیهای خاص به اجرا در خواهد آمد. در این سیستم سعی گردیده است که با بهره گیری از 7 محور(ستون) اساسی مسیر رهیابی به کمال سازمانی (تعالی خدمات بالینی)برای مدیران و کارکنان بخش های بالینی و پشتیبانی مشخص گردد.براین اساس کارکنان سازمان (بیمارستان یا مرکز درمانی ) و دانش و مهارت آنها سرمایه های ارزشمندی به حساب می آیند که باید در جهت رشد و تعالی خدمات بالینی یکسو یکپارچه و هدفمند شوند .ارزش نهایی چنین رویکردی لزوما در انتهایی ترین قسمت عملیات یعنی در بالین بیمار ظاهر خواهد شد که منجر به بهبود کیفیت خدمات درمانی و مراقبتی و رضایت مشتریان (مراجعین و بیماران) خواهد شد.در رسیدن به ارزش نهایی ، این سیستم مدیریتی از بهینه سازی فرایندهای درمانی (افزایش کارایی) و دست یابی به اهداف پیش بینی شده     ( اثربخشی) و مقابله هوشیارانه با موانع مسیر و مخاطرات احتمالی(مدیریت ریسک و ایمنی)کمک گرفته است .

 

هفت محور حاکمیت خدمات بالینی

- مشارکت عمومی و بیماران فرهنگ انعطاف پذیر و مشارکتی

- مدیریت ریسک سلامت و ایمنی، کاهش ریسک بالینی

- مدیریت کارکنان خط مشی ها، روش های اجرایی به روز شده و قراردادها، پایش عملکرد

 

کارکنان آموزش و یادگیری، تخصیص زمان آموزش جهت کارکنان

- استفاده از اطلاعات

- استفاده از فناوری ارتباط با برنامه های آینده

- اثربخشی بالینی

- ممیزی بالینی

 

حیطه های اصلی حاکمیت خدمات بالینی

- کارآمدی ارائه خدمت     (efficiency)

- مدیریت خطر             (risk management)

- رضایت بیمار           (patient satisfaction)

- ارزیابی کارآیی حرفه ای       (Professional Effectiveness)

 

فواید اجرایی

1. بهبود کیفیت

2. رهبری اثربخش

3. عملکرد مبتنی بر شواهد

4. انتشار فعالیت های خوب، ایده ها و نوآوری

5. کاهش ریسک بالینی

6. تشخیص عوارض جانبی

7. درس آموختن از شکایت

8. توجه به عملکرد ضعیف بالینی

9. برنامه های توسعه حرفه ای

10. داده های با کیفیت و نگهداری سوابق

 

نکات کلیدی در حاکمیت بالینی

- نقش هر عضو از کارکنان ( مرتبط با کار آن ها )

- کیفیت، پاسخگویی، شفاف سازی و بهبود مداوم ( همکاری و کار گروهی )

- مسئولیت حرفه ای کادر پزشکی

- کارکنان با صلاحیت و آموزش بر اساسPDP

- ترویج فرهنگ یادگیری (حوادث و شکایات)

- روش های بهبود کیفیت ( مثل ممیزی بالینی )

- تشویق فرهنگ تعالی، مشارکت و مسئولیت پذیری

- حصول اطمینان از وجود قوانین مدیریتی روشن برای مراقبت های بهداشتی ارائه شده

- تجلیل از موفقیت ها

 

حاکمیت بالینی چیست؟

- بهبود کیفیت

- رهبری

- عملکرد مبتنی بر شواهد

- انتشار فعالیت های خوب، ایده ها و نوآوری

- مدیریت خطا وخطر

- تشخیص عوارض جانبی

- درس آموختن از شکایت

- توجه به عملکرد بالینی

- برنامه های توسعه حرفه ای

- داده های با کیفیت و نگهداری سوابق

- درس آموختن از خطاها

 

حاکمیت بالینی چه چیزی نیست؟

- حاکمیت بالینی یک فرآیند تجسسی و تنبیهی نیست

- حاکمیت بالینی شکل جدیدی از مدیریت بیمارستان نیست

- حاکمیت بالینی یک سیستم جادویی که همه مشکلات را حل کند نیست

- حاکمیت بالینی لیستی از قوانین و مقررات برای پیروی نیست

- عناصر حاکمیت بالینی مفاهیم جدید نیستند.


مقالات پزشکی تصادفي

اشتراک